Teatr Antyczny w Arles z Camille Lavande
Opowieść o teatrze, kamieniu i cieniach przeszłości
Narodziny pod rządami Augusta
Teatr powstał pod koniec I wieku p.n.e., ukończony około 12 p.n.e., w czasach panowania cesarza Augusta. Był jednym z pierwszych kamiennych teatrów w Galii i świadectwem monumentalnej urbanistyki miasta Arelate (dzisiejsze Arles).
Architektura i przeznaczenie
Składał się z cavei (trybuny z 33 rzędami), scena — o drewnianej platformie ok. 50 m na 6 m — oraz dekoracyjnego muru scenicznego, bogato zdobionego około stu kolumnami korynckimi, z których dziś przetrwały tylko dwie — te, które mieszkańcy nazywają „dwiema wdowami”.
Dekoracja sceny była równie symboliczna: dedykowana Apollo, bogu związanym z cesarstwem Augusta, a posągi takie jak Wenus z Arles oraz posąg Augusta jako Apollona ozdabiały mur, podkreślając zarówno kult boskiej dynastii, jak i imperialne ambicje.
Poprzez wieki — od rozkwitu do upadku
Teatr funkcjonował jako miejsce przedstawień aż do IV–V wieku n.e. Z biegiem czasu stanął się kamieniołomem: jego kamień wykorzystywano do budowy murów miejskich i innych struktur, co doprowadziło do jego niemal całkowitego zaniku.
W średniowieczu fragmenty murów scenicznych zostały włączone w obronne umocnienia miasta, tworząc wieżę obronną z elementów teatru.
Odkrycie i renesans zabytku
Dopiero w XIX wieku, dzięki staraniom władz lokalnych, zwłaszcza burmistrza–barona de Chartrouse’a, rozpoczęto prace archeologiczne — odkryto między innymi Wenus z Arles, posąg Augusta i inne fragmenty rzeźb. Wysiłki zakończyły się ok. 1860 roku.
W 1840 roku teatr został wpisany jako zabytek historyczny, a od 1981 należy do światowego dziedzictwa UNESCO jako część „Arles, zabytki rzymskie i romańskie”.
Teatr dziś — kamień, światło, sztuka
Obecnie zachowały się: cavea, orchestra, część sceny i owe symboliczne dwie kolumny. Część murów otoczona jest zabezpieczeniami, we wnętrzu ustawiono sprzęt techniczny, który pozwala na powrót do dawnej funkcji — latem odbywają się tu spektakle i wydarzenia kulturowe, m.in. festiwal Rencontres d’Arles.
Rzeźby i artefakty znalezione podczas wykopalisk można zobaczyć w Musée de l’Arles antique, a Wenus z Arles znalazła drogę aż do Luwru w Paryżu.
Splot zmysłów, kamienia i czasu
Zanurzając się w przestrzeń teatru, wyobrażam sobie dźwięk sandałów na marmurowych stopniach, szmer rozmów wśród publiczności i woń kadzideł unoszącą się nad sceną. Te dwie kolumny… spojrzenie na nie przenosi mnie do czasów, gdy kolory szat, muzyka i światło tworzyły spektakl na miarę boskiego Apollina.
Dlaczego warto odwiedzić
À bientôt, avec le parfum des cyprès et des pierres anciennes.
Do zobaczenia wkrótce, wśród zapachu cyprysów i starych kamieni.
Camille Lavande