Bonnieux

Bonnieux

Bonnieux najlepiej odsłania się warstwami: od dolnych uliczek po stary kościół na szczycie i panoramę doliny Calavon. Wioska pozwala zobaczyć, jak położenie na zboczu wpływało na układ zabudowy, życie mieszkańców i widoczny do dziś podział między kolejnymi poziomami osady.
Trwające wydarzenia
Rodzaj

Bez zaznaczenia – wszystkie.

Wyczyść

Brak pozycji.

Bonnieux – wioska, w której kamień wspina się po zboczu

Kiedy przyjeżdżam do Bonnieux, zawsze parkuję na dole i idę pieszo pod górę – to najlepszy sposób, żeby poczuć, jak bardzo ta wioska jest zbudowana wokół samego wzniesienia, nie obok niego. Do starego kościoła na szczycie prowadzą dziesiątki kamiennych stopni. Każdy kolejny odsłania nieco szerszą panoramę doliny. Bonnieux leży w sercu Parku Regionalnego Luberon, wspinając się po zboczu wzgórza, skąd roztaczają się zapierające dech w piersiach panoramy pól lawendy, winnic i gajów oliwnych.

Wśród wiosek i miast Prowansji Bonnieux wyróżnia się tym, jak czytelnie architektura opowiada dawną hierarchię społeczną – im wyżej na wzgórzu, tym zamożniejsi byli dawniej mieszkańcy. Wioska ma też praktyczne znaczenie geograficzne: tuż obok zaczyna się Combe de Lourmarin, wąwóz, którym biegnie jedyna droga przecinająca cały masyw Luberon i prowadząca w stronę Lourmarin i południowej części regionu.

Bogata historia Bonnieux przez wieki

Teren Bonnieux był zamieszkany co najmniej od paleolitu, o czym świadczą znaleziska archeologiczne z kilku stanowisk w okolicy. W epoce rzymskiej przez te ziemie biegła Via Domitia, łącząca Italię z Hiszpanią, a z czasów Augusta pochodzi Pont Julien nad Calavon. Po upadku cesarstwa ludność chroniła się na dawnych stanowiskach obronnych. W średniowieczu osada rozwijała się wokół castrum i pozostawała związana z potężnym rodem d’Agoult.

W średniowieczu Bonnieux przeszło pod władzę hrabiów Tuluzy. W 1247 roku mieszkańcy otrzymali ważne przywileje, a od 1274 roku miejscowość należała do ziem papieskich Comtat Venaissin. Była więc przez stulecia poza Królestwem Francji i podlegała administracji papieskiej z Rzymu, a później z Awinionu. Biuro turystyczne Pays d’Apt Luberon podaje, że w okresie największego rozkwitu Bonnieux liczyło około 3500 mieszkańców. Kolejne epidemie i wojny religijne osłabiły region, a od XVIII wieku ważną rolę w życiu miejscowości odgrywały liczne bractwa religijne.

W 1791 roku, wraz z całym Comtat Venaissin, Bonnieux zostało przyłączone do Francji, a dwa lata później weszło w skład nowego departamentu Vaucluse. Z okresem rewolucji wiążą się między innymi losy braci Rovère: Joseph-Stanislas był deputowanym Konwencji, a Siméon pełnił funkcję konstytucyjnego biskupa Vaucluse. W XIX wieku duże prace budowlane wyraźnie zmieniły wygląd miejscowości.

Ciekawostki – wieża Philippe’a i „Dobry rok”

Jedną z najbardziej osobliwych budowli w okolicy jest Tour Philippe. Około 1885 roku Philippe Audibert, mieszkaniec Bonnieux i artysta, rozpoczął budowę neomediewalnej wieży, bo marzył o zobaczeniu z niej Morza Śródziemnego. Obiekt osiągnął około trzydziestu metrów wysokości, lecz pozostał niedokończony po nagłej śmierci właściciela. Morza z wieży nie widać, ale przy dobrej pogodzie można dostrzec Étang de Berre. Wieża jest własnością prywatną i ogląda się ją z zewnątrz.

Bonnieux ma też swój filmowy rozdział. Na terenie gminy, w Château La Canorgue, Ridley Scott nakręcił film „Dobry rok” z Russellem Crowe’em, oparty na powieści Petera Mayle’a – pisarza, który rozsławił cały Luberon. Winnica i dom z filmu stały się od tego czasu jednym z celów wycieczek miłośników kina.

Bonnieux współcześnie – centrum sztuki i tradycji prowansalskiej

Dziś Bonnieux, zamieszkane przez nieco ponad tysiąc osób, pełni rolę ważnego ośrodka kulturalnego i turystycznego Luberonu. Książki Petera Mayle’a, a potem film „Dobry rok” sprawiły, że wioska trafiła na mapy turystów z całego świata – Bonnieux znajduje się dziś na liście miejsc Prowansji w duchu Petera Mayle’a, obok Ménerbes, Lourmarin, Gordes i Vaugines.

Bonnieux ma również wyraźny wątek artystyczny i muzealny. Przy rue de la République znajduje się departamentalne Musée de la Boulangerie, którego zbiory poświęcone są historii piekarstwa i technikom wypieku chleba. Muzeum funkcjonuje w ograniczonym trybie i nie należy zakładać codziennego otwarcia – przed wizytą trzeba sprawdzić aktualny program departamentu Vaucluse.

Współczesne Bonnieux słynie również z kuchni bazującej na lokalnych produktach – oliwkach, ziołach prowansalskich, miodzie, truflach i winie. Lokalni producenci kontynuują wielowiekowe tradycje wytwarzania oliwy, miodów oraz win, które można degustować i kupić w niewielkich rodzinnych gospodarstwach rozsianych po okolicznych zboczach – wielu z nich chętnie oprowadza gości po swoich winnicach czy sadach oliwnych, jeśli tylko wcześniej zapowie się wizytę.

Spacer po Bonnieux

Wioska, zbudowana na zboczu wzgórza, tworzy malowniczą kaskadę domów z jasnego kamienia, zwieńczoną sylwetką starego kościoła – podobny efekt, choć w zupełnie innej kolorystyce, można zobaczyć w pobliskich Saignon i Roussillon. Najlepszym sposobem na poznanie wioski jest pieszy spacer krętymi uliczkami: trasa zaczyna się przy nowym kościele u podnóża, wspina się schodami na szczyt do starego kościoła, a potem schodzi z powrotem przez średniowieczną bramę, uliczki dawnych kupców i place pamiętające czasy tłoczni oliwy. Na całość wystarczą około dwie godziny.

Kościół nowy – Église de la Transfiguration

Spacer zaczyna się przy Église de la Transfiguration w dolnej części wioski. Pierwszy kamień położono w 1866 roku, a świątynię otwarto w 1870 roku. Powstała dlatego, że położona wysoko stara świątynia Saint-Gervais-et-Saint-Protais była trudna do osiągnięcia dla starszych i mniej sprawnych parafian. Po długich sporach nowy kościół uzyskał funkcję parafialną w 1907 roku. Wewnątrz znajdują się cztery obrazy ze scenami Męki Pańskiej przeniesione z kościoła górnego.

Place Carnot

Kilka kroków wyżej leży place Carnot z okazałym platanem i fontanną – jedno z tych miejsc, gdzie najlepiej widać, że życie wioski wciąż toczy się na placach. W piątkowe poranki na pobliskim place du Terrial odbywa się targ, a latem w poniedziałkowe wieczory także targ nocny.

Rue des Pénitents Blancs i belweder

Od placu kamienne schody przy rue des Pénitents Blancs prowadzą na belweder. Stała tu niegdyś kaplica Notre-Dame-des-Sept-Douleurs, rozebrana po trzęsieniu ziemi z 11 czerwca 1909 roku; po kaplicy został taras z widokiem na dolinę. Stąd kolejne schody wspinają się na sam szczyt wzgórza, do starego kościoła – to najbardziej męczący, ale i najpiękniejszy odcinek trasy.

Kościół górny – Saint-Gervais-et-Saint-Protais

Na szczycie wzgórza, przy dawnym castrum, wznosi się kościół Saint-Gervais-et-Saint-Protais, zwany Vieille Église. Jego zasadnicze partie pochodzą z XII–XIII wieku, a w XV stuleciu świątynię rozbudowano w stylu prowansalskiego gotyku. W XIX wieku iglicę dzwonnicy zwieńczono figurą Matki Boskiej. Kościół został sklasyfikowany jako Monument historique 11 marca 1980 roku.

We wnętrzu romańskie i gotyckie partie tworzą wyjątkowo spójną całość. Zachowało się między innymi polichromowane retabulum z XVI wieku przedstawiające Przemienienie Pańskie, ołtarz główny z XVII wieku, obraz przypisywany Mignardowi oraz organy zbudowane pierwotnie przez warsztat Isnardów dla klasztoru minimitów w Marsylii. Kościół jest sukcesywnie restaurowany; w 2026 roku część prac nadal trwała.

Porte du Castellas

Spod kościoła warto zejść na wschodnią stronę dawnej osady, do Porte du Castellas, zwanej też portail des Chèvres, czyli Kozią Bramą. Średniowieczna brama z potrójnym sklepieniem była prawdopodobnie jedynym wejściem do górnej osady, w której mieszkali dawni panowie Bonnieux.

Mury obronne i tour Blaise

W kilku miejscach zachowały się fragmenty murów obronnych z XII wieku. Ścieżka wzdłuż murów północnych prowadzi do tour Blaise, jednej z dawnych wież, a po drodze otwierają się widoki na dolinę i Monts de Vaucluse.

Fontanna i pralnia pod sklepieniem

U zbiegu rue de la République i rue François Julien stoi fontanna, a tuż obok niej pralnia ukryta pod kamiennym sklepieniem.

Passage de la Juiverie i rue Voltaire

Wąskie przejście Passage de la Juiverie przypomina o społeczności żydowskiej, która mieszkała w Bonnieux w czasach papieskich, aż do XVII wieku. Rue Voltaire była niegdyś ulicą kupców i główną osią wioski, łączącą dolną i górną bramę murów.

Hôtel de Rouville

Przy tej trasie stoi Hôtel de Rouville, osiemnastowieczna rezydencja, w której od 1859 roku mieściło się merostwo. W 2006 roku urząd przeniesiono niżej, a w dawnym budynku zostały sala ślubów, zegar i kuta kampanila, dzięki którym rezydencję łatwo rozpoznać z daleka.

Place du Moulin à Huile

Spacer kończy się na placu, którego nazwa przypomina o dawnym bogactwie Bonnieux. W obrębie murów pracowało niegdyś wiele olejarni z kieratem, a w niektórych domach zachowały się kamienie młyńskie i prasy. Oliwki tłoczono trzy razy: najlepsza oliwa trafiała na stół, a ostatnią, najgorszą, przeznaczano na mydło i do lamp.

Poza wsią – Pont Julien i las cedrowy

Kilka kilometrów na północ od wioski stoi Pont Julien, doskonale zachowany rzymski most nad Calavon, tradycyjnie datowany na 3 rok p.n.e. Samochody jeździły po nim aż do 2005 roku; dziś służy pieszym i rowerzystom na trasie rowerowej wzdłuż Calavon.

Na grzbiecie Petit Luberon rozciąga się las cedrowy. Pierwsze nasadzenia prowadzono około 1860–1861 roku. Park Regionalny Luberon podaje, że cedry wprowadzono początkowo na kilku hektarach, a dziś zajmują ponad 250 hektarów. Przez las prowadzi kilka tras, w tym ścieżka dostępna dla osób o ograniczonej mobilności; jedna z tras prowadzi także do punktu Portalas z panoramą doliny Durance, Alpilles, Sainte-Victoire i Étang de Berre.

Jak zwiedzać Bonnieux

Bonnieux najlepiej zwiedzać, przyjeżdżając samochodem, bo komunikacja publiczna jest ograniczona. Auto warto zostawić w dolnej części wioski i dalej iść pieszo – górna część to strome uliczki i schody, w pełnym słońcu męczące, dlatego najlepiej wspinać się rano albo pod wieczór. Do lasu cedrowego prowadzi droga z parkingiem przy wejściu; latem dostęp do lasu zależy od zagrożenia pożarowego, więc przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne warunki.

Najlepszy czas na przyjazd to wiosna i wczesna jesień. Latem Bonnieux tętni życiem, ale bywa zatłoczone, a temperatury wysokie. W piątki rano odbywa się targ, a w lipcu i sierpniu w poniedziałkowe wieczory – targ nocny. Bonnieux łatwo połączyć z Lacoste, Ménerbes, Lourmarin po drugiej stronie Luberonu i Roussillon.

Targi, biuro turystyczne i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Bonnieux – najczęstsze pytania

Ile schodów prowadzi do starego kościoła w Bonnieux?
Kilkadziesiąt kamiennych stopni od belwederu przy rue des Pénitents Blancs. Całe podejście od dolnej części wioski zajmuje kilkanaście minut, a nagrodą jest panorama doliny Calavon.

Dlaczego w Bonnieux są dwa kościoły?
Stary kościół na szczycie był trudno dostępny dla starszych i mniej sprawnych parafian. Pierwszy kamień nowej świątyni położono w 1866 roku, kościół otwarto w 1870 roku, a funkcję parafialną uzyskał w 1907 roku.

Gdzie jest las cedrowy w pobliżu Bonnieux?
Na grzbiecie Petit Luberon, na południe od wioski, na wysokości około siedmiuset metrów. Prowadzi do niego droga z parkingiem przy wejściu do lasu.

Gdzie kręcono film „Dobry rok”?
W Château La Canorgue na terenie gminy Bonnieux. Film Ridleya Scotta powstał na podstawie powieści Petera Mayle’a.

Bonnieux to miejsce, które łączy bogatą historię, wspaniałą architekturę i spektakularne widoki z autentyczną prowansalską atmosferą. Każdy, kogo interesuje architektura, historia, natura czy lokalna kuchnia, znajdzie tu coś dla siebie – pod warunkiem, że da sobie czas, żeby wejść na sam szczyt, a nie tylko zerknąć od dołu. Bo to właśnie ten stopniowy marsz pod górę, dom po domu, poziom po poziomie dawnej hierarchii społecznej, tłumaczy Bonnieux lepiej niż jakikolwiek pojedynczy zabytek.

Informacje praktyczne
Co warto zobaczyć:
Miejsca podczas spaceru:
• Église de la Transfiguration (kościół dolny)

Place Carnot:
• Informacje dodatkowe:
– platan i fontanna

Belweder przy rue des Pénitents Blancs:
• Informacje dodatkowe:
– widok na dolinę Calavon

Église Haute:
• Informacje dodatkowe:
– szczyt wsi

• Porte du Castellas

• Mury obronne i tour Blaise

Fontanna i lavoir:
• Lokalizacja:
– rue de la République

• Passage de la Juiverie i rue Voltaire

Hôtel de Rouville:
• Informacje dodatkowe:
– aneks merostwa

• Place du Moulin à Huile
Pozostałe miejsca:
Pont à Coquille:
• Informacje dodatkowe:
– Combe de Lourmarin, nad Aiguebrun
– dojście szlakiem pieszym z Bonnieux

Enclos des Bories:
• Informacje dodatkowe:
– 4 ha garrigue z widokiem na wieś i dolinę Calavon
Informacja turystyczna
Office de tourisme Pays d’Apt Luberon – bureau de Bonnieux
rue Victor Hugo, 84480 Bonnieux
Czynna:
tymczasowo zamknięte – przed wizytą sprawdzić ponowne otwarcie biura
Dojazd
Samochodem:
Z Cavaillon i autostrady A7 należy jechać drogą D900 w stronę Apt, a następnie zjechać na Bonnieux. Do centrum prowadzą lokalne drogi D36 i D3. Z Apt dojazd również odbywa się przez D900 i oznakowany zjazd na Bonnieux.
Komunikacja publiczna:
Podstawowe połączenie zapewnia regionalna linia ZOU 918 na trasie Cavaillon/Maubec – Bonnieux – Apt. Aktualne rozkłady i przystanki: ZOU.
Pieszo i rowerem:
od kościoła nowego pod górę uliczkami i schodami do kościoła górnego
Parkingi:
• w Bonnieux dostępne są bezpłatne parkingi; przy parkingu Pré du Bourg znajduje się punkt ładowania samochodów elektrycznych

• Forêt des Cèdres: parking przy wejściu do lasu
Uwagi:
Historyczne centrum najlepiej zwiedzać pieszo po pozostawieniu auta na jednym z bezpłatnych parkingów. Przy planowaniu przejazdu przez Luberon warto odróżnić centrum Bonnieux od przystanków i atrakcji położonych przy D900, np. Pont Julien.
Targi
Stałe:
• piątek 9.00–13.00, cały rok: place du Terrail
Sezonowe:
• poniedziałki wieczorem (lipiec–sierpień): targ nocny
Na miejscu
Najlepsza pora:
Rano lub pod wieczór – podejście do kościoła górnego w pełnym słońcu jest męczące; w piątek rano targ.
Wózki, dzieci i dostępność:
Strome uliczki i schody w górnej części wsi. W Forêt des Cèdres trasa dla osób z niepełnosprawnościami ok. 1200 m.
Wskazówki:
Przed wyjazdem do Forêt des Cèdres warto sprawdzić warunki wejścia na mapie prefektury (tel. +33 4 28 31 77 11); psy na smyczy.

Miejscowości w pobliżu