Muzeum Lawendy

Muzeum lawendy Luberon

Musée de la Lavande w Coustellet powstało z pasji jednego człowieka do dawnych alembików. Georges Lincelé przez ponad dwadzieścia lat zbierał urządzenia używane do destylacji lawendy, a w 1991 roku udostępnił kolekcję publiczności. Dziś muzeum pokazuje nie tylko maszyny, lecz także technikę i kulturę pracy stojącą za jednym z symboli Prowansji.

Muzeum Lawendy w Luberonie – kolekcja alembików z Coustellet

Przez ponad dwadzieścia lat Georges Lincelé szukał starych alembików. Jeździł po regionach, w których od pokoleń uprawia się lawendę: po Vaucluse, Alpach Wysokiej Prowansji, Hautes-Alpes i Drôme. Sam był plantatorem lawendy, z rodziny, która według muzeum zajmuje się nią od 1890 roku. W maju 1991 roku pokazał swoją kolekcję publicznie, w kamiennym domu w Coustellet.

Muzeum Lawendy (Musée de la Lavande Luberon) mieści się w kamiennym domu w otoczeniu śródziemnomorskiego ogrodu z lawendą i drzewami oliwnymi. Leży w przysiółku Coustellet w gminie Cabrières-d’Avignon, na terenie Regionalnego Parku Przyrody Luberon. Według francuskiej Wikipedii Lincelé chciał przywrócić właściwą wartość lawendzie prawdziwej, czyli lavande fine. To niewielkie muzeum, w którym zwiedzanie trwa około godziny, a kolekcja liczy 346 eksponatów.

Muzeum lawendy-Lavender Museum

Jak wygląda sama wizyta, z audioprzewodnikiem, salą alembików i sklepem, pokazuje reportaż Wizyta w Muzeum Lawendy. Ten artykuł dotyczy historii miejsca i tego, co zebrano w jego salach.

Alembiki od 1626 roku

Trzon kolekcji to alembiki z czerwonej miedzi, od 1626 roku po czasy współczesne, czyli ponad czterysta lat destylacji. Są wśród nich kotły ogrzewane na otwartym ogniu, w kąpieli wodnej i parą, a także alembiki z tak zwaną głową maurską (tête de Maure). Muzeum pisze też o alembiku à concrète i podaje, że na świecie zachowały się tylko dwa takie urządzenia. Osobną ciekawostką jest koło Garnier z mieszadłem i alembikiem w kształcie jaja.

Muzeum lawendy historyczne urządzenia do destylowania

Poza alembikami zebrano tu narzędzia do uprawy i zbioru lawendy, etykiety i dawne materiały handlowe, perfumy z lawendą, fotografie i regionalne stroje. Lincelé szukał eksponatów głównie wśród plantatorów w czterech wspomnianych regionach, a kolekcję uzupełniał dziedzictwem własnej rodziny.

Skąd wzięły się te alembiki

Muzeum stoi w Luberonie, ale przemysł lawendowy wyrósł głównie w górach na północ i na wschód. Oficjalny inwentarz niematerialnego dziedzictwa Francji, prowadzony przez Ministerstwo Kultury, opisuje uprawę lawendy w Alpach Wysokiej Prowansji i pozwala to zrozumieć.

Nazwa rośliny pochodzi od łacińskiego słowa lavare, czyli prać, myć. Według inwentarza Rzymianie używali lawendy do prania i kąpieli, a w średniowieczu stosowano ją na choroby układu oddechowego, bóle głowy i jako środek dezynfekujący w czasie dżumy. Destylacja lawendy w Alpach Wysokiej Prowansji sięga XVI wieku. W XIX wieku kolej ułatwiła transport do Grasse, światowej stolicy perfum, a wytwórnie rosły: na przełomie XIX i XX wieku w samym Barrême działało już kilka destylarni.

Muzeum Lawendy zbiornik na destylat

Potem przyszły trzy kryzysy. Około 1920 roku uprawom zaszkodził szkodnik, mól lawendowy. Około 1950 roku rynek zachwiała spekulacja. W latach siedemdziesiątych uprawę zmechanizowano, a producenci przeszli na lavandin, hybrydę bardziej wydajną i odporną. Lawenda prawdziwa (Lavandula angustifolia) rośnie na wysokości od 600 do 1700 metrów i daje lepszy olejek. Lavandin jest bezpłodną hybrydą i daje około trzy razy więcej olejku. Olejek z lawendy prawdziwej z Haute-Provence ma od 1981 roku apelację AOC. Muzeum Lincelé powstało właśnie po to, by przypomnieć o tej pierwszej.

Dawniej lawendę zbierano ręcznie, sierpem lub nożycami. Maszyny weszły na pola systematycznie w latach siedemdziesiątych. Zbiór wypada, gdy około trzech czwartych kwiatów zwiędnie, a pocięte pędy przez kilka dni przewiędają przed destylacją. Krzew daje pierwszy plon w trzecim roku i rośnie od sześciu do dziesięciu lat. Dlatego każdy alembik w muzeum jest ogniwem długiego, sezonowego łańcucha pracy.

Inwentarz zauważa też, że lawenda stała się dziś częścią lokalnej tożsamości, a napływ turystów z Azji gwałtownie wzrósł po chińskim serialu z 2007 roku „Rêves derrière un rideau de cristal”. Więcej o roślinie i jej uprawie mówią teksty Lawenda w Prowansji i Destylacja lawendy.

Pokaz dawnej destylacji

Latem, w szczycie sezonu, muzeum organizuje pokaz destylacji. Wokół XIX-wiecznego alembika spędza się 25–30 minut. Zależnie od pory dnia widać napełnianie alembika, oddzielanie olejku w naczyniu florentyńskim albo opróżnianie alembika. Destylant tłumaczy też różnicę między lawendą prawdziwą a lavandinem. Rezerwacja jest możliwa przez stronę muzeum i telefonicznie. Poza sezonem muzeum prowadzi warsztaty, na przykład perfumowane akwarele i saszetki lawendowe.

Jak zwiedzać Muzeum Lawendy

Muzeum Lawendy leży przy route de Gordes w Coustellet, w gminie Cabrières-d’Avignon, w departamencie Vaucluse. Wizytę łatwo połączyć z Gordes i opactwem Senanque.

Muzeum jest czynne sezonowo, codziennie od wiosny aż do przedświątecznego grudnia. Przez większą część sezonu zamyka się na przerwę obiadową, a w pełni lata jest otwarte bez przerwy. Ostatnie wejście wyznaczono z wyraźnym wyprzedzeniem przed zamknięciem, a na początku sezonu i w grudniu godziny mogą się zmieniać.

Wstęp jest płatny. Studenci, seniorzy i osoby z niepełnosprawnością mają bilety ulgowe, starsze dzieci płacą mniej, a młodsze wchodzą bezpłatnie. Osoby zwiedzające indywidualnie nie muszą rezerwować wizyty, w przeciwieństwie do grup. Audioprzewodnik jest dostępny w wielu językach, od francuskiego i angielskiego po czeski i chiński, ale nie po polsku. Zwiedzanie z audioprzewodnikiem zajmuje około godziny.

Latem, w szczycie sezonu, muzeum organizuje pokaz dawnej destylacji, który trwa około pół godziny – warto zarezerwować go wcześniej. Przy muzeum jest bezpłatny parking, ogród z miejscem na piknik pod starym drzewem oliwnym, sklep z kosmetykami lawendowymi i sala projekcyjna. Muzeum ma certyfikat „Tourisme & Handicap” i jest dostępne dla wózków.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Muzeum Lawendy – najczęstsze pytania

Czy wstęp do Muzeum Lawendy jest płatny?
Tak. Studenci, seniorzy i osoby z niepełnosprawnością mają bilety ulgowe, starsze dzieci płacą mniej, a młodsze wchodzą bezpłatnie. Aktualne ceny podane są w informacjach praktycznych.

Czy w Muzeum Lawendy jest audioprzewodnik po polsku?
Nie. Audioprzewodnik jest dostępny w kilkunastu językach, ale polskiego wśród nich nie ma.

Kiedy odbywa się pokaz destylacji lawendy?
Latem, w szczycie sezonu lawendowego, kilka razy w ciągu dnia. Warto zarezerwować go wcześniej, a aktualne terminy podane są w informacjach praktycznych.

Ile trwa zwiedzanie muzeum?
Około godziny. Pokaz destylacji trwa dodatkowo 25–30 minut.

Georges Lincelé szukał alembików przez ponad dwadzieścia lat i w maju 1991 roku znalazł dla nich dom w Coustellet. Dziś miedziane kotły sprzed czterystu lat stoją obok narzędzi i fotografii, a obok nich widać historię kryzysów, które lawenda przetrwała. Za każdą małą butelką olejku jest tu praca, cierpliwość i ogień pod alembikiem.

Informacje praktyczne
Musée de la Lavande
276 route de Gordes, Coustellet, 84220 Cabrières-d’Avignon
Godziny otwarcia
Otwarte:
1 kwietnia – 23 grudnia, codziennie
Godziny:
• kwiecień–maj: 10.00–13.00 i 14.00–18.00
• czerwiec: 10.00–18.00
• lipiec–sierpień: 10.00–19.00
• wrzesień – 23 grudnia: 10.00–13.00 i 14.00–18.00
Ostatnie wejście:
godzinę przed zamknięciem
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
8 €
Bilety ulgowe:
5,50–7 €
4 € (11–16 lat)
0 € (młodsze dzieci)
Parking:
bezpłatny, na miejscu
Rezerwacja:
niepotrzebna (grupy od 10 osób – obowiązkowa, online)
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak, z audioprzewodnikiem
Audioprzewodnik i języki:
m.in. francuski, angielski, niemiecki, włoski, hiszpański, portugalski, niderlandzki, czeski, rosyjski, chiński (brak polskiego)
Pokazy, warsztaty, aktywności:
pokaz destylacji w lipcu i sierpniu, 25–30 min, z rezerwacją
Czas zwiedzania:
ok. 1 godziny
Dojazd
Samochodem:
Coustellet (gmina Cabrières-d’Avignon), route de Gordes
Komunikacja publiczna:
autobus Zou! 917 Cavaillon – Gordes – Roussillon – Apt, ok. 4 kursy dziennie – przystanek Coustellet Musée de la Lavande
Parkingi:
bezpłatny, na miejscu
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
w pełni dostępne (Tourisme & Handicap); wózki dziecięce bez problemu
Sklepy i gastronomia:
sklep; ogród z miejscem na piknik