Chateau de la Barben – buduar dla siostry Napoleona
Dwudziestego drugiego maja 1807 roku Paulina Borghese, siostra Napoleona, przyjechała do Aix-en-Provence. Zamieszkała w Hôtel de Forbin przy Cours Mirabeau, a jej romans z Auguste’em de Forbin, właścicielem rodowej posiadłości, wywołał skandal. Część tej historii rozegrała się około dwudziestu kilometrów dalej, na skale nad rzeką Touloubre, w Chateau de la Barben. Według miejskiej strony Aix malarz François Marius Granet dekorował tam dla księżnej buduar.
Chateau de la Barben to jedna z atrakcji Prowansji położonych między Salon-de-Provence i Aix-en-Provence. W ostatnich latach zamek stał się też bohaterem sporu sądowego, a od końca sierpnia 2026 roku jest zamknięty dla zwiedzających.
Chateau de la Barben: od castrum do rezydencji Forbinów
Data budowy jest nieznana, a zamek najpewniej istniał przed rokiem 1000. Pierwszy dokument wymienia „castrum de Barbentum” w 1064 roku i wiąże je z opactwem Saint-Victor w Marsylii. W 1143 roku należał do Pierre’a de Pontevès, pana Lambesc, a w 1387 roku ziemie skonfiskował Guillaume’owi de Pontevès Ludwik II Andegaweński. W 1439 roku René d’Anjou przyłączył je do swojej domeny, a w 1453 roku zamek trafił do jego córki Yolande.
W 1474 roku René sprzedał La Barben Jeanowi II de Forbin, bratu Palamède’a de Forbin, doradcy René i jego następców. Od tej chwili przez około pięć wieków zamek należał do rodziny Forbin. Malarz Marius Granet nazwał La Barben najbardziej malowniczym i najstarszym zamkiem Prowansji.
W XVII wieku warownię przekształcono w rezydencję. Średniowieczne wieże około 1650 roku zamieniono w pawilony zwieńczone krenelażem i machikułami, a zamek otrzymał ogrody w stylu francuskim. Ogrody przypisuje się Le Nôtre’owi, choć atrybucja jest uznawana za prawdopodobną, nie pewną. W 1630 roku zamek mocno ucierpiał w czasie buntu Cascavéous, a Ludwik XIII miał wspomóc jego naprawę.
Od Pauliny Borghese po park tematyczny
W 1909 roku trzęsienie ziemi zniszczyło zachodnią wieżę zwaną Palamède, odbudowaną w 1911 roku. Część opisów mówi w tym kontekście o zawaleniu donżonu. W 1963 roku markiz de Forbin sprzedał zamek André Ponsowi, inżynierowi rolnikowi, który otworzył go dla zwiedzających w 1965 roku. W 1970 roku Pons założył na terenie posiadłości park zwierzęcy La Barben.
Chateau de la Barben sklasyfikowano jako zabytek decyzją z 21 grudnia 1984 roku. Według Mérimée ochroną objęto zamek oraz uporządkowany ogród z portykami wejściowymi, czterema basenami, dwiema fontannami i posągiem, a także tarasy i rampę dojazdową. Zamek jest własnością prywatną.
Na przełomie 2019 i 2020 roku posiadłość kupił Vianney Audemard d’Alançon, a park Rocher Mistral otwarto w czerwcu 2021 roku. Pierwsze lata nie były łatwe: burmistrz La Barben wydawał decyzje o zamknięciu części terenu, a spór dotyczył m.in. ogrodu Le Nôtre’a i potagera wioski prowansalskiej. Park odwoływał się od tych decyzji do sądu.
Chateau de la Barben po wyroku: zamknięcie w 2026 roku
Według lokalnych mediów (Fréquence Sud, Centre-Europe) 24 września 2026 roku sąd apelacyjny w Aix-en-Provence skazał spółkę Rocher Mistral na 50 tysięcy euro grzywny, a jej prezesa na 5 tysięcy. Sąd nakazał w ciągu dwunastu miesięcy usunąć urządzenia u podnóża zamku, m.in. strefę wejściową, jarmark prowansalski, karuzelę i dawny potager przekształcony w scenę, oraz betonową płytę wylaną bez zezwolenia. Za zwłokę grozi kara 150 euro dziennie. Spółkę skazano też za naruszenie siedliska chronionego gatunku nietoperzy. Park nie wykluczył skargi kasacyjnej i twierdzi, że 80 procent zarzutów zostało już naprawionych.
Park zakończył sezon 2026 wcześniej, 30 sierpnia, zamiast planowanego 1 listopada. Według tych samych mediów we wrześniu mają ruszyć prace restauratorskie przy zamku, a ich harmonogram zależy od formalności. Jeden z portali turystycznych podaje, że ponowne otwarcie planowano na 2028 rok, ale oficjalna strona parku tego nie potwierdza. Przed planowaniem wizyty trzeba sprawdzić stronę rochermistral.com.
Jak wyglądał Rocher Mistral w sezonie 2026
Według oficjalnej strony park oferował sześć widowisk dziennych i wieczornych: walki rycerskie z akrobacjami, pokazy kaskaderskie, sceny komediowe oraz wieczorne widowiska ze światłem, wodą i laserami. Wieczorem na zmianę grane były „Napoleon: Orzeł i Muza” i „Ludwik XIV, féeria w ogrodach Le Nôtre’a”. Dla osób na wózkach dwa spektakle były niedostępne, a w miejscach niedostępnych zamku oferowano wizytę w wirtualnej rzeczywistości.
W sezonie 2026 park był zwykle otwarty od przedpołudnia do wczesnego wieczoru, a w dni z widowiskiem wieczornym – do późnego wieczoru. Według portali turystycznych sprzedawano osobne bilety na dzień i na wieczór; kupione przez internet były tańsze niż w kasie, dzieci płaciły mniej, a najmłodsze wchodziły bezpłatnie. Parking był bezpłatny, dojeżdżało się drogą D572. Zwierzęta nie były wpuszczane, z wyjątkiem psów przewodników niewidomych. W zamku jest ponad dwieście schodów, dlatego rodzicom małych dzieci zalecano nosidełka zamiast wózków. Na terenie działała restauracja Auberge Daudet. Ostatnie znane ceny i godziny otwarcia znajdują się w informacjach praktycznych.
Chateau de la Barben – najczęstsze pytania
Czy Chateau de la Barben można teraz zwiedzić?
Nie. Park Rocher Mistral zakończył ostatni sezon przed czasem, a przy zamku mają trwać prace restauratorskie. Termin ponownego otwarcia nie jest oficjalnie potwierdzony.
Czy wstęp do Rocher Mistral był płatny?
Tak. Według portali turystycznych sprzedawano osobne bilety dzienne i wieczorne, kupione przez internet były tańsze niż w kasie, dzieci płaciły mniej, a najmłodsze wchodziły bezpłatnie. Ostatnie znane ceny podane są w informacjach praktycznych.
Kto zbudował Chateau de la Barben?
Nie wiadomo, kto go zbudował. Najpewniej istniał przed rokiem 1000, a w 1064 roku wymienia go dokument opactwa Saint-Victor. Od 1474 roku należał do rodziny Forbin.
Czy w La Barben można zobaczyć coś jeszcze oprócz zamku?
Na terenie posiadłości znajduje się park zwierzęcy La Barben, założony w 1970 roku. Jego godziny i ceny opisuje osobny wpis.
W 1807 roku, gdy Paulina Borghese gościła w Aix-en-Provence, w Chateau de la Barben urządzano buduar dla siostry Napoleona. Forbinowie mieli zamek jeszcze przez ponad półtora wieku, a po nich nadeszły czasy parku zwierzęcego i widowisk Rocher Mistral. Dziś ta sama skała nad Touloubre czeka w ciszy na prace konserwatorów.