Pont Julien

Pont Julien – rzymski most

Przez ponad dwa tysiące lat po Pont Julien jeździły rzymskie wozy, a potem samochody. Wiosną 2005 roku ostatni przejechał Irlandczyk z Lacoste. Dziś rzymski most nad Calavonem należy do pieszych i rowerzystów.

Pont Julien – rzymski most, po którym Irlandczyk przejechał ostatni

Wiosną 2005 roku, jak opowiadają mieszkańcy okolicy, Irlandczyk Finnbar Mac Eoin, który osiadł w pobliskim Lacoste, wsiadł do samochodu i przejechał przez rzymski most nad rzeką Calavon. Za nim zamknięto drogę. Obok stał już nowy, betonowy most, a stary po ponad dwóch tysiącach lat miał wreszcie odpocząć od kół.

Nikt nie wie, kto przejechał przez Pont Julien jako pierwszy. Może rzymski urzędnik w lektyce, może wóz z oliwą, może oddział legionistów w drodze z Italii do Hiszpanii. Wiadomo za to, kto był ostatni. Na moście pojawiła się tabliczka z żartobliwym napisem: „Nie wiemy, kto przejechał pierwszy, ale Irlandczyk był ostatni”. Tę historię przytacza między innymi prowansalski magazyn Perfectly Provence.

Kiedy dziś staję na Pont Julien, trudno uwierzyć, że jeszcze niedawno jeździły po nim ciężarówki. Kamienie, które nosiły rzymskie wozy, nosiły potem samochody. Most wytrzymał to wszystko – i powodzie, które co kilka lat zamieniały spokojną rzekę w rwący potok.

Most na Via Domitii

Via Domitia w Prowansji – Pont Julien na rzymskiej drodze przez Luberon

Pont Julien stoi na trasie Via Domitii, pierwszej wielkiej rzymskiej drogi w Galii, która łączyła Italię z Hiszpanią. Budowę drogi zaczęto pod koniec II wieku p.n.e., a jej przebieg przez Prowansję przedstawia szczegółowo artykuł Via Domitia w Prowansji. Między Apt a Cavaillon droga schodziła w dolinę Calavonu i właśnie tu potrzebowała mostu.

Nazwa mostu pochodzi od pobliskiego miasta Apt, które Rzymianie nazywali Colonia Apta Julia. Tradycyjnie budowę mostu datuje się na 3 rok p.n.e., ale lokalne materiały historyczne mówią szerzej o czasach Augusta, między 27 rokiem p.n.e. a 14 rokiem n.e. Tak czy inaczej, to jeden z najstarszych mostów we Francji, po którym do niedawna odbywał się ruch drogowy.

Przez most przechodziło wszystko, co podróżowało między Alpami a Rodanem: kupcy z winem i oliwą, urzędnicy, poczta i wojsko. Via Domitia była osią, wokół której rosły miasta, i to jej zawdzięczają swoje początki Apt i Cavaillon. Z samej drogi niewiele zostało, ale most stoi.

Jak zbudowano Pont Julien

Pont Julien ma trzy łuki z dużych bloków wapienia wydobytego w pobliskich górach Luberon. Środkowy łuk jest wyższy i szerszy od bocznych – jego rozpiętość wynosi około 16 metrów. Cały most ma około 80 metrów długości i 6 metrów szerokości. Kamienie ułożono bez zaprawy, starannie dociętymi blokami, które trzymają się dzięki własnemu ciężarowi i precyzji obróbki.

Najciekawsze są filary między łukami. Rzymianie przebili je dużymi, łukowato sklepionymi otworami. Kiedy Calavon wzbierał po ulewach, woda nie napierała całą siłą na filary, tylko przepływała przez te otwory. Od strony nurtu filary mają też spiczaste przednie części, które rozcinają wodę jak dziób łodzi. To dzięki nim most przetrwał dwa tysiące lat powodzi.

Pont Julien

Zabytek i droga

W 1840 roku Pont Julien trafił na pierwszą francuską listę zabytków historycznych, obok takich budowli jak Pont du Gard. Mimo to przez kolejne sto sześćdziesiąt lat nadal był zwykłą drogą. Przejeżdżały po nim coraz cięższe pojazdy, a wibracje i ciężar zaczęły zagrażać konstrukcji.

Dopiero w 2005 roku zbudowano obok nowy most dla drogi D108, a stary zamknięto dla samochodów. Od tego czasu most służy pieszym i rowerzystom. Prowadzi przez niego trasa rowerowa Véloroute du Calavon, poprowadzona w dużej części po dawnym torowisku kolejowym między Cavaillon a Apt i dalej na wschód.

Co zobaczyć przy Pont Julien

Pont Julien stoi wśród pól i drzew, z dala od wiosek. Nie ma tu kas, sklepów ani tłumów. Jest most, rzeka i widok na wzgórza Luberonu z Bonnieux na horyzoncie.

Przejście przez most

Najpierw warto przejść po samym moście i poczuć pod stopami rzymski kamień. Nawierzchnia jest nierówna i wytarta. Na środku, nad najwyższym łukiem, widać całą dolinę Calavonu.

Widok z brzegu

Potem warto zejść nad rzekę. Dopiero z dołu widać, jak zbudowano most: trzy łuki, otwory w filarach i spiczaste przednie części filarów. Latem Calavon jest często płytki albo prawie suchy, więc można podejść blisko. Po deszczu lepiej zachować ostrożność, bo rzeka szybko wzbiera.

Spacer i rower

Pont Julien to dobry cel krótkiej wycieczki. Z Bonnieux prowadzi do niego ścieżka przez winnice i sady – całą trasę opisuje dokładnie artykuł Spacer z Bonnieux do Pont Julien. Rowerzyści mogą dojechać Véloroute du Calavon z Apt albo od strony Cavaillon. Blisko jest też Lacoste, wioska, w której mieszkał ostatni kierowca na moście, z zamkiem markiza de Sade.

Rzymskie mosty Prowansji

Pont Julien nie jest jedynym rzymskim mostem, który przetrwał w Prowansji, ale należy do najlepiej zachowanych. Warto porównać go z innymi.

Pont du Gard to nie most drogowy, tylko akwedukt – trzy piętra łuków, którymi płynęła woda do Nîmes. Pont Flavien w Saint-Chamas ma tylko jeden łuk, za to po obu stronach stoją na nim rzymskie łuki triumfalne. W Vaison-la-Romaine rzymski most nad rzeką Ouvèze wciąż prowadzi do starego miasta. We wrześniu 1992 roku, podczas katastrofalnej powodzi, woda przelała się nad nim, ale most przetrwał, choć nowocześniejsze przeprawy w okolicy zostały zniszczone.

Pont Julien łączy obie te cechy: jest mostem drogowym, jak ten w Vaison, a przy tym ma trzy łuki i filary z otworami przeciwpowodziowymi, które pokazują, jak Rzymianie myśleli o rzekach z nagłymi wezbraniami. Kiedy stoję na brzegu Calavonu, widzę most zbudowany nie na jeden dzień, tylko na tysiąclecia.

Jak zwiedzać Pont Julien

Pont Julien stoi w otwartym terenie, więc można go oglądać przez cały rok, o każdej porze i bez biletów. Most leży przy drodze wychodzącej z Bonnieux na północ, około 8 kilometrów na zachód od Apt, niedaleko głównej drogi łączącej Awinion z Apt. Tuż obok jest niewielki bezpłatny parking.

Z Bonnieux można dojść pieszo w około godzinę, ścieżką przez winnice i sady, a z Awinionu dojeżdża się samochodem w mniej więcej trzy kwadranse. Przy moście nie ma toalet, sklepów ani oświetlenia, dlatego najlepiej przyjechać w ciągu dnia i wziąć ze sobą wodę. Zejście nad rzekę prowadzi po nierównym terenie, a po ulewach Calavon szybko wzbiera, więc trzeba wtedy zachować szczególną ostrożność.

Na samo obejrzenie mostu wystarczy pół godziny, a razem z pieszą wycieczką z Bonnieux i powrotem, który prowadzi pod górę, trzeba liczyć dwie–trzy godziny. Most leży też przy trasie rowerowej Véloroute du Calavon, więc łatwo dotrzeć do niego na rowerze. Najładniejsze światło jest rano i późnym popołudniem, gdy słońce pada na kamień z boku i wydobywa fakturę bloków.

Więcej o okolicy można przeczytać w przewodniku po Luberonie, a opis mostu i trasy rowerowej podaje też francuska Wikipedia.

Dojazd, parking i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Pont Julien – najczęstsze pytania

Czy Pont Julien jest płatny?

Nie. Most stoi w otwartym terenie, można go oglądać i przejść przez niego bezpłatnie o każdej porze.

Czy można przejechać przez Pont Julien samochodem?

Nie. Od 2005 roku most jest zamknięty dla samochodów. Mogą z niego korzystać piesi i rowerzyści, a samochody jeżdżą nowym mostem obok.

Ile lat ma Pont Julien?

Most zbudowano za panowania Augusta, tradycyjnie datuje się go na 3 rok p.n.e. Ma więc ponad dwa tysiące lat.

Jak dojść do Pont Julien z Bonnieux?

Pieszo w około godzinę, ścieżką przez winnice i sady w stronę doliny Calavonu. Droga powrotna prowadzi pod górę.

Nikt nie zapisał, kto pierwszy przejechał przez Pont Julien, kiedy Rzymianie położyli ostatni kamień. Ale wiosną 2005 roku zapisano, kto był ostatni – Irlandczyk z Lacoste, który przejechał samochodem po moście liczącym dwa tysiące lat. Dziś po tych samych kamieniach idą piesi i jadą rowerzyści, a most, który przetrwał Rzym, średniowiecze i ciężarówki, może wreszcie po prostu stać nad rzeką.

Informacje praktyczne
Pont Julien
Przy D108, 84480 Bonnieux
Godziny otwarcia
Otwarte:
cały rok, o każdej porze
Godziny:
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
wstęp wolny, o każdej porze
Parking:
bezpłatny, przy moście
Rezerwacja:
niepotrzebna
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak
Trasy:
pieszo z Bonnieux (ok. 1 godziny w jedną stronę); rowerem Véloroute du Calavon
Czas zwiedzania:
ok. 30 minut; z wycieczką z Bonnieux 2–3 godziny
Dojazd
Samochodem:
droga D108 przy D900 Awinion – Apt, ok. 8 km od Apt; z Awinionu ok. 45 min
Komunikacja publiczna:
autobus Zou! 917 Cavaillon – Gordes – Roussillon – Apt, ok. 4 kursy dziennie – przystanek Bonnieux Pont Julien
Pieszo i rowerem:
z Bonnieux ok. 1 godziny (powrót pod górę); rowerem Véloroute du Calavon (Cavaillon – Apt)
Parkingi:
bezpłatny, przy moście
Ograniczenia ruchu:
most tylko dla pieszych i rowerzystów; samochody – nowy most obok (D108)
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
Zabytek ogląda się z zewnątrz. Dojście od parkingu jest krótkie, ale nawierzchnia w otoczeniu mostu jest naturalna i miejscami nierówna; nie ma pełnej, oznakowanej trasy bezbarierowej przez cały teren wokół mostu.
Toalety:
brak toalet, sklepów i oświetlenia
Ograniczenia:
po ulewach Calavon szybko wzbiera – ostrożnie przy zejściu nad rzekę
Wskazówki:
rano i późnym popołudniem