Ścieżka ochry

Ścieżka ochry – Roussillon

W 1942 roku Samuel Beckett uciekł przed gestapo do Roussillon i przez trzy lata patrzył na czerwone urwiska za wioską. Ścieżka Ochry prowadzi przez dawne kamieniołomy, w których ziemia ma kolor rdzy i ognia – tam, gdzie „wszystko jest czerwone”.

Ścieżka Ochry w Roussillon – czerwona ziemia, którą zapamiętał Beckett

W 1942 roku irlandzki pisarz Samuel Beckett i jego towarzyszka Suzanne Déchevaux-Dumesnil uciekali z Paryża. Siatka ruchu oporu Gloria, dla której Beckett pracował, została rozbita, a gestapo aresztowało jej członków. Do nieokupowanej jeszcze Prowansji szli częściowo pieszo, nocami, a w dzień spali w stogach siana. Dotarli do niewielkiej wioski na skraju Luberonu, zbudowanej z ziemi w kolorze rdzy i ognia. Nazywała się Roussillon.

Zostali tu prawie trzy lata. Beckett pracował na roli, a jesienią pomagał przy winobraniu u rodziny Bonnelly. Wieczorami pisał powieść „Watt”, którą tu ukończył. Kilka lat później, już w Paryżu, napisał „Czekając na Godota”. W drugim akcie Vladimir przypomina Estragonowi, że byli kiedyś razem w Vaucluse i zbierali winogrona u niejakiego Bonnelly’ego w Roussillon – tam, gdzie wszystko jest czerwone.

Tego koloru nie da się zapomnieć. Najlepiej widać go na Ścieżce Ochry, szlaku przez dawne kamieniołomy tuż pod wioską, gdzie Beckett mógł co dzień patrzeć na urwiska w odcieniach, jakich nie ma nigdzie indziej we Francji.

Piasek, który zardzewiał

Ponad sto milionów lat temu tę część Prowansji pokrywało płytkie, ciepłe morze. Na jego dnie odkładały się piaski bogate w minerały żelaza. Kiedy morze się cofnęło, w gorącym i wilgotnym klimacie piaski te zwietrzały i zaczęły rdzewieć. Tlenki żelaza zabarwiły je na żółto, pomarańczowo i czerwono: żółć daje getyt, czerwień – hematyt. Tak powstała ochra, czyli mieszanina gliny i barwnika z drobnym piaskiem.

Ścieżka ochry co warto wiedzieć

Przez miliony lat warstwy ochry leżały przykryte innymi skałami. Dopiero erozja odsłoniła je na zboczach wokół Roussillon. Deszcz i wiatr rzeźbią je do dziś, bo ochra jest miękka jak zbity piasek i łatwo się kruszy. Luberon ze swoimi złożami ochry jest geoparkiem UNESCO, a Ścieżka Ochry jednym z jego geostanowisk, które opisuje Park Naturalny Luberonu.

Kamieniołomy, które zatrzymano

Ochry używano już w paleolicie, ale przemysł narodził się tu pod koniec XVIII wieku. Szerzej opisuje to artykuł o wiosce Roussillon. Wokół wioski działały wielkie odkrywkowe kamieniołomy, w których do 1930 roku pracowało nawet tysiąc osób. Pigment płukano, suszono i wysyłano w świat do farb, tapet i tkanin.

Szlak prowadzi właśnie przez te dawne wyrobiska. To, co wygląda jak dzieło natury, jest w dużej części śladem pracy ludzi, którzy przez półtora wieku wycinali ochrę ze wzgórza. Kiedy kamieniołomy zamknięto, natura przejęła to, co zostało: deszcz zaokrąglił ostre krawędzie, a na zboczach wyrosły sosny i śródziemnomorskie zarośla.

Dziś wydobycie ochry w Roussillon jest zakazane, a teren jest chronionym krajobrazem. Tylko dzięki temu te kruche urwiska jeszcze istnieją. Opłata za wejście na szlak idzie na ich utrzymanie.

Co zobaczyć na Ścieżce Ochry

Ścieżka Ochry, po francusku Sentier des Ocres, zaczyna się kilkaset metrów od centrum wioski. Tuż za wejściem jest punkt widokowy na pierwsze urwiska. Dalej są dwie oznakowane pętle: krótsza na około 30 minut i dłuższa na około 50. Po drodze stoją tablice o geologii, roślinach i historii kamieniołomów.

Krótka pętla

Krótsza trasa prowadzi przez najbardziej znane miejsca szlaku. Ścieżka schodzi między pomarańczowe i żółte ściany, gdzie kolory zmieniają się co kilka kroków. Po drodze jest sporo schodów – na całym szlaku około 350.

Roussillon ścieżka ochry

Dłuższa pętla i Chaussée des Géants

Dłuższa pętla prowadzi dalej w głąb dawnych wyrobisk. Najbardziej niezwykły fragment szlaku nosi nazwę Chaussée des Géants, czyli Grobla Olbrzymów. Czerwone i pomarańczowe iglice stoją tu jak zastygłe płomienie, a między nimi rosną zielone sosny. To właśnie ten widok najczęściej trafia na zdjęcia z Roussillon. Jeśli czas pozwala, warto wybrać dłuższą pętlę – daje pełniejszy obraz miejsca.

Światło i pora dnia

Kolor ochry zmienia się wraz ze słońcem. Rano i późnym popołudniem, gdy światło jest niskie i ciepłe, czerwienie są głębokie, a cienie długie. W południe kolory bledną, a w lecie jest bardzo gorąco, bo szlak biegnie w dużej części bez cienia. Po deszczu ochra ciemnieje i staje się bardziej nasycona, ale ścieżka bywa wtedy śliska.

Warto też przyjechać poza sezonem. Jesienią i zimą kolory są chłodniejsze, bardziej pastelowe, a na szlaku jest dużo mniej ludzi. Do zdjęć przydaje się filtr polaryzacyjny, który wzmacnia nasycenie barw w słońcu. Dzień pochmurny też nie jest stracony, bo rozproszone światło wydobywa delikatniejsze odcienie, niewidoczne w pełnym słońcu.

Ochra zostaje na butach

Ochrowy pył osiada na wszystkim. Białe buty i jasne spodnie po spacerze nie będą już białe, więc lepiej ubrać się w coś, czego nie szkoda. Nie wolno schodzić ze szlaku ani wspinać się po urwiskach, bo każdy krok przyspiesza erozję.

Ścieżka Ochry czy Colorado Provencal?

Ścieżkę Ochry często myli się z Colorado Provencal w Rustrel. Oba miejsca mają tę samą geologię i podobne kolory, ale to zupełnie inne szlaki, oddalone o około pół godziny jazdy. Ścieżka Ochry jest krótka, kameralna i leży tuż przy wiosce. Łatwo ją połączyć ze spacerem po Roussillon i zwiedzaniem innych wiosek Luberonu. Colorado Provencal jest dużo większe, dziksze i mniej zatłoczone, z dłuższymi trasami, które wymagają lepszej kondycji.

Nie warto też oczekiwać na Ścieżce Ochry wielkiego kanionu. To raczej teatr koloru i światła na niewielkiej przestrzeni niż monumentalne formacje skalne. Jeśli czasu wystarczy tylko na jedno miejsce, Roussillon sprawdzi się jako krótki przystanek na trasie, a Colorado jako osobna, kilkugodzinna wycieczka.

Ochra poza szlakiem

Ścieżka to dopiero początek ochrowego Luberonu. Kilometr od wioski działa Ôkhra – Ecomuzeum Ochry w dawnej fabryce, gdzie widać, jak z piasku robiło się barwnik. Co roku w lipcu odbywa się tam Festiwal Beckettowski na pamiątkę pisarza. W sąsiedniej Gargas można zejść do podziemnych galerii kopalni Bruoux, a w Rustrel przejść się po znacznie większym i dzikszym Colorado Provençal. Szerszą historię barwnika opisuje strona Ochra – kolorowa Prowansja.

Jak zwiedzać Ścieżkę Ochry

Ścieżka Ochry jest otwarta codziennie przez większą część roku: latem do wieczora, zimą tylko przez kilka godzin w środku dnia. Na przełomie stycznia i lutego szlak zamyka się na kilka tygodni z powodu prac konserwacyjnych. Przy silnym deszczu, burzy albo dużym zagrożeniu pożarowym może też zostać zamknięty nawet z dnia na dzień, dlatego w niepewną pogodę lepiej upewnić się przed wyjazdem, że jest czynny.

Wstęp jest płatny, ale bilet kosztuje niewiele, grupy mają zniżkę, a dzieci wchodzą bezpłatnie. Bilety kupuje się przy wejściu, bez rezerwacji. Do wyboru są dwie pętle: krótka zajmuje około pół godziny, długa – około pięćdziesięciu minut, a do tego warto doliczyć czas na zdjęcia.

Szlak nie jest przystosowany do wózków inwalidzkich ani dziecięcych, bo ma piaszczyste podłoże i wiele schodów, a po deszczu bywa śliski. Osoby o ograniczonej mobilności mogą bezpłatnie wejść na pierwszy, krótki odcinek, prowadzący do punktu widokowego. Psy mogą wejść na smyczy, natomiast pikniki są zakazane, podobnie jak schodzenie ze szlaku i wspinanie się po urwiskach. Ochra łatwo brudzi, więc na spacer lepiej nie zakładać białych butów ani jasnych ubrań.

Wokół Roussillon jest kilka parkingów, położonych w różnej odległości od wejścia; parkingi ze szlabanem są płatne, ale jest też parking bezpłatny. Latem na szlaku jest mało cienia, a wioska szybko się zapełnia, dlatego w lipcu i sierpniu najlepiej przyjechać wcześnie rano. Roussillon łatwo połączyć z Gordes i innymi wioskami Luberonu.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Ścieżka Ochry – najczęstsze pytania

Czy wejście na Ścieżkę Ochry jest płatne?

Tak, ale bilet jest niedrogi, grupy płacą mniej, a dzieci wchodzą bezpłatnie. Bilety kupuje się przy wejściu, bez rezerwacji, a aktualne ceny są w informacjach praktycznych.

Ile trwa spacer po Ścieżce Ochry?

Krótka pętla zajmuje około 30 minut, długa około 50. Warto doliczyć czas na zdjęcia.

Czy Ścieżka Ochry jest trudna?

Nie, ale ma piaszczyste podłoże i około 350 schodów. Po deszczu bywa śliska. Nie nadaje się dla wózków.

Kiedy najlepiej odwiedzić Ścieżkę Ochry?

Rano albo późnym popołudniem, gdy kolory są najmocniejsze, a upał mniejszy. Najspokojniej jest wiosną i jesienią, a zimą kolory są bardziej pastelowe i prawie nie ma ludzi.

Samuel Beckett przyszedł do Roussillon nocą, uciekając przed gestapo, i przez trzy lata patrzył na czerwone urwiska za wioską. Czekał na koniec wojny tak, jak jego bohaterowie czekają na Godota. Kiedy po latach wrócił w myślach do tamtego czasu, zostało mu jedno zdanie: że tam wszystko było czerwone. Kto zejdzie na Ścieżkę Ochry o zachodzie słońca, zrozumie, dlaczego nie potrzebował więcej słów.

Informacje praktyczne
Sentier des Ocres
84220 Roussillon – wejście kilkaset metrów od centrum wioski
Godziny otwarcia
Otwarte:
8 lutego – 4 stycznia, codziennie (oprócz 1.01)
Godziny:
• luty (od 8.): 11.00–15.30
• marzec: 10.00–17.00
• kwiecień: 9.30–17.30
• maj: 9.30–18.30
• czerwiec: 9.00–18.30
• lipiec–sierpień: 9.00–19.30
• wrzesień: 9.30–18.30
• październik: 10.00–17.30
• 1–15 listopada: 10.00–16.30
• 16 listopada – 4 stycznia: 11.00–15.30
Ostatnie wejście:
podane godziny to godziny kasy; ze szlaku schodzi się do 30 min później
Uwagi:
zamknięte przy deszczu, burzy i zagrożeniu pożarowym (nawet z dnia na dzień)
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
3,50 €
Bilety ulgowe:
0 € (do 10 lat; osoby z niepełnosprawnością z opiekunem – pierwsze 50 m trasy)
Parking:
parkingi ze szlabanem zwykle 4 € / 24 h; przy stadionie bezpłatny
Rezerwacja:
niepotrzebna – bilety w kasie
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak – tablice informacyjne
Trasy:
krótka pętla ok. 30 min, długa ok. 50 min; ok. 350 schodów
Czas zwiedzania:
30–50 minut
Dojazd
Samochodem:
Roussillon; parkingi 100 m – 2,5 km od wejścia
Komunikacja publiczna:
autobus Zou! 917 Cavaillon – Gordes – Roussillon – Apt, ok. 4 kursy dziennie – przystanek Roussillon
Pieszo i rowerem:
wejście kilkaset metrów od centrum wioski
Parkingi:
parkingi ze szlabanem zwykle 4 € / 24 h; przy stadionie bezpłatny
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
niedostępna, poza pierwszymi 50 m do punktu widokowego; bez wózków dziecięcych
Psy:
na smyczy
Ograniczenia:
zakaz pikników, schodzenia ze szlaku i wspinania się po urwiskach
Wskazówki:
rano lub późnym popołudniem – latem mało cienia; ochra brudzi białe buty i jasne ubrania