Fort de Buoux

Fort de Buoux

W 1578 roku Pompée de Pontevès odzyskał Fort de Buoux bez szturmu – wystarczył podstęp, jeniec i osioł. Historia skalnej twierdzy w Luberonie, która była schronieniem waldensów i hugenotów, i praktyczne wskazówki do zwiedzania.

Fort de Buoux – twierdza w Luberonie zdobyta podstępem i osłem

Pod koniec 1578 roku Pompée de Pontevès-Buoux miał przed sobą twierdzę, której nie mógł zdobyć siłą. Fort de Buoux stał na wąskim skalnym grzbiecie nad doliną Aiguebrun, otoczony urwiskami z niemal każdej strony. W środku siedziała protestancka załoga. Pontevès należał do rodu, który od wieków był tu panem, a kilka lat wcześniej, w czasie walk o fort, z donżonu zrzucono seniora Buoux z jego rodziny.

Katolicy właśnie zdobyli po długim oblężeniu sąsiednie Ménerbes. Buoux zostało samo. Pontevès nie zaczął jednak szturmu. Zaprosił gubernatora twierdzy do swojego zamku, jakby chciał rozmawiać. Kiedy ten przyjechał, kazał go aresztować. Potem posadził go na osła i obwiózł pod murami fortu, na oczach załogi, z groźbą, że jeśli twierdza się nie podda, gubernator zginie. Załoga otworzyła bramy.

Tak według lokalnych kronik skończyło się protestanckie panowanie w Buoux. Kiedy wchodzę dziś przez tę samą bramę, łatwo zrozumieć, dlaczego nikt nie chciał jej zdobywać szturmem.

Skała nad doliną Aiguebrun

Fort de Buoux zajmuje skalny płaskowyż o długości około 460 metrów i szerokości najwyżej 80 metrów. Z trzech stron otaczają go urwiska, a dostęp był możliwy tylko w kilku miejscach. Pod spodem płynie Aiguebrun, rzeka, która przecina Luberon i przez Combe de Lourmarin spływa do Durance. Dolina łączyła kiedyś okolice Apt z przejściem przez góry w stronę Lourmarin i Durance. Kto trzymał tę skałę, pilnował drogi.

Ludzie mieszkali tu od prehistorii. U stóp fortu leży Baume du Fort, wielkie skalne schronienie o powierzchni około 800 metrów kwadratowych, gdzie znaleziono neolityczne krzemienie. Na samym grzbiecie było protohistoryczne oppidum, osada obronna ludów celto-liguryjskich. Z okolic Buoux pochodzą też monumentalne stele z epoki brązu, które pokazuje obecnie wystawa w Muzeum Prehistorii Wąwozów Verdon w Quinson. Więcej o wystawie w Aktualnościach.

Fort Buoux

Średniowieczny castrum Pontevèsów

W średniowieczu na skale powstał castrum, czyli ufortyfikowana wioska z kościołem, domami, silosami na zboże i murami. Od XII i XIII wieku Buoux należało do rodu Pontevès, związanego z panami Apt. Fort rozbudowywano przez stulecia. Brama wejściowa pochodzi z XIII wieku, a kolejne pasy murów dodawano aż do XVI wieku.

Mieszkańcy żyli tu zwyczajnie, jak w każdej prowansalskiej wiosce na wzgórzu. Część domów była wykuta w skale, zboże trzymano w silosach wydrążonych w kamieniu, a wodę zbierano w cysternach. W 1512 roku Ange de Pontevès, współpan Buoux, nadał mieszkańcom przywileje, żeby przyciągnąć osadników.

Waldensi, hugenoci i wojny religijne

W XVI wieku Luberon stał się ziemią waldensów, członków ruchu religijnego, który później przyłączył się do reformacji. Po rzezi w 1545 roku, kiedy wojska spaliły Mérindol i kilka innych wiosek, wielu ocalałych szukało schronienia w górach. Szerzej przedstawia to artykuł Waldensi w Prowansji. Fort de Buoux, trudno dostępny i oddalony od miast, stał się jednym z ich schronień.

Podczas wojen religijnych fort przechodził z rąk do rąk. W 1573 roku zajęli go protestanci. W 1574 roku katolickie wojska hrabiego de Carcès odbiły twierdzę, ale protestanci wkrótce wrócili. Buoux, Ménerbes i Sivergues były wtedy trzema protestanckimi twierdzami Luberonu. Apt wzywało na pomoc wojsko, a jak przypomina artykuł o Saignon, nawet sąsiednie wioski nie były w stanie utrzymać przysłanego garnizonu. Dopiero podstęp Pompée de Pontevès zakończył tę historię.

Koniec twierdzy

Fort przetrwał jeszcze kilkadziesiąt lat. W lipcu 1626 roku, w czasie kampanii kardynała Richelieu przeciw protestantom południa, parlament Prowansji zażądał jego zburzenia. Rada miejska Apt obroniła wtedy twierdzę, przypominając, jak ważna była dla bezpieczeństwa okolicy.

Ocalenie nie trwało długo. Około 1660 roku fort rozebrano, zgodnie z polityką Ludwika XIV, podobnie jak cytadelę w Orange. Mury i wieże częściowo zburzono, a wioska na skale z czasem opustoszała. Dach kościoła zawalił się prawdopodobnie w XVIII wieku. Dziś ruiny są chronione jako zabytek historyczny.

Co zobaczyć w Fort de Buoux

Fort zwiedza się samodzielnie, z planem otrzymanym przy wejściu. Ścieżka prowadzi od dołu grzbietu do jego najwyższego punktu, przez kolejne pasy murów.

Mury, brama i wieża

Najpierw przechodzi się przez trzy linie obrony, oddzielone fosami wykutymi w skale. Zachowała się XIII-wieczna brama wejściowa, wartownia i kwadratowa wieża na trzech poziomach, ze strzelnicami skierowanymi w dół. Wąskie otwory w murach pozwalały strzelać do każdego, kto podchodził ścieżką.

Fort Bruoux

Kościół i wioska na skale

Za murami zaczyna się dawna wioska. Widać zarysy domów, częściowo wykutych w skale, i dom wspólnoty z zaokrąglonym wejściem. Najważniejszą budowlą jest kościół z XIII wieku, zbudowany w miejscu starszej kaplicy. Mieścił około stu osób. Nad wejściem był kiedyś napis: „Wy, którzy tędy przechodzicie, przejdźcie przeze mnie, bo jestem bramą życia”. Łuk z napisem się nie zachował.

Silosy wykute w skale

W skale wokół kościoła wydrążono kilkanaście silosów na zboże, w kształcie wielkich garnków, które zamykano kamiennymi pokrywami. Archeolodzy spierają się o ich wiek. Jean Barruol uważał je za protohistoryczne, z czasów celto-liguryjskich. Michel Fixot datuje je na średniowiecze, kiedy takie silosy były w Prowansji powszechne. Bez badań laboratoryjnych trudno to rozstrzygnąć.

Ukryte schody

Najbardziej niezwykłe są ukryte schody, escalier dérobé. Około sześćdziesięciu wysokich stopni wykuto w pionowej ścianie klifu. Zachowały się na nich ślady trzech drzwi. Nie wiadomo na pewno, do czego służyły. Mogły być drogą ucieczki dla obrońców albo przejściem, którym żołnierze schodzili, żeby zaatakować wroga z boku. Jean Barruol widział w nich nawet część dawnego miejsca kultu. Schody są strome i śliskie, dlatego nie są polecane osobom starszym, kobietom w ciąży ani małym dzieciom.

Fort Bruoux

Widok na Luberon

Z najwyższego punktu grzbietu widać całą dolinę Aiguebrun, wapienne klify i lasy Luberonu. Te same klify przyciągają dziś wspinaczy, bo skały Buoux to znane miejsce wspinaczkowe. Po zwiedzaniu warto pojechać do Bonnieux albo Lourmarin po drugiej stronie gór, a więcej o całym regionie można przeczytać w przewodniku po Luberonie.

Jak zwiedzać Fort de Buoux

Fort de Buoux leży w gminie Buoux, na południe od Apt, w dolinie Aiguebrun, przy drodze w stronę Hameau des Seguins. Przy drodze jest bezpłatny parking, a z niego do wejścia prowadzi około dziesięciu minut marszu pod górę. Przy wejściu są toalety, miejsce na piknik i napoje.

Wstęp jest płatny; dzieci i studenci mają prawo do ulgi, a najmłodsi wchodzą bezpłatnie. Rezerwacja nie jest potrzebna, a przy wejściu otrzymuje się plan fortu, z którym zwiedza się teren samodzielnie. Fort jest otwarty codziennie przez cały rok, także w święta, przy czym we wtorki zamyka się wcześniej.

Przy deszczu, silnym wietrze i zagrożeniu pożarowym fort jest zamykany. Latem o otwarciu decyduje codzienny poziom ryzyka pożarowego, dlatego przed wyjazdem najlepiej zadzwonić albo sprawdzić oficjalną stronę fortu. Na zwiedzanie razem z dojściem trzeba liczyć około półtorej godziny.

Teren jest skalisty i nierówny, więc potrzebne są wygodne, zamknięte buty – w klapkach nie da się tu bezpiecznie chodzić. Fort nie jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach, a stromych ukrytych schodów wykutych w skale nie poleca się małym dzieciom, osobom starszym i kobietom w ciąży.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Fort de Buoux – najczęstsze pytania

Czy wstęp do Fort de Buoux jest płatny?

Tak. Dzieci i studenci płacą mniej, a najmłodsi wchodzą bezpłatnie. Aktualne ceny podane są w informacjach praktycznych.

Czy Fort de Buoux jest otwarty latem?

Tak, ale latem może być zamknięty z powodu zagrożenia pożarowego, ponieważ o otwarciu decyduje wtedy codzienny poziom ryzyka. Przed wyjazdem warto zadzwonić.

Ile trwa zwiedzanie Fort de Buoux?

Około półtorej godziny razem z dojściem od parkingu, które zajmuje około dziesięciu minut.

Czy z dziećmi można zejść ukrytymi schodami?

Nie jest to polecane. Schody są strome i śliskie, dlatego odradza się je małym dzieciom, osobom starszym i kobietom w ciąży.

Pompée de Pontevès nie musiał szturmować fortu, który od stuleci bronił się sam. Wystarczył jeden osioł, jeden więzień i jedna groźba. Kilkadziesiąt lat później, z woli króla, rozebrano mury, których nikt nie zdobył siłą, a wioska na skale opustoszała. Dziś na grzbiecie nad Aiguebrun zostały tylko kamienie, silosy i schody wykute w skale.

Informacje praktyczne
Fort de Buoux
84480 Buoux, dolina Aiguebrun, droga w stronę Hameau des Seguins
Godziny otwarcia
Otwarte:
cały rok, codziennie, także w święta
Godziny:
• 10.00–17.30, we wtorki do 16.30
Uwagi:
zamknięte przy deszczu, silnym wietrze i zagrożeniu pożarowym; od 15 czerwca do 15 września otwarcie zależy od dziennego ryzyka pożarowego – przed wyjazdem warto zadzwonić: +33 4 90 74 25 75
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
6,50 €
Bilety ulgowe:
5 € (od 10 lat, studenci do 25 lat)
0 € (poniżej 10 lat)
Parking:
bezpłatny, przy drodze; do wejścia ok. 10 min pod górę
Rezerwacja:
niepotrzebna
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak, z planem fortu otrzymywanym przy wejściu
Czas zwiedzania:
ok. 1,5 godziny razem z dojściem z parkingu
Dojazd
Samochodem:
z Apt na południe, dolina Aiguebrun, droga w stronę Hameau des Seguins
Komunikacja publiczna:
Fort leży poza miejscowościami, w dolinie Aiguebrun. Nie ma regularnego transportu publicznego pod wejście; najpraktyczniejszy jest samochód lub taxi. Ostatni odcinek od parkingu pokonuje się pieszo.
Pieszo i rowerem:
od parkingu ok. 10 min pod górę
Parkingi:
bezpłatny, przy drodze; do wejścia ok. 10 min pod górę
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
niedostępny: podejście pod górę, schody w skale; ukryte schody odradzane małym dzieciom, osobom starszym i kobietom w ciąży
Toalety:
przy wejściu
Sklepy i gastronomia:
napoje i miejsce na piknik przy wejściu
Wskazówki:
zamknięte, wygodne buty (nie klapki)