Mydlarnia Rampal Latour – fabryka z czasów, gdy Salon żył z mydła
W 1907 roku Pierre Rampal, wnuk marsylskiego mistrza mydlarskiego, otworzył w Salon-de-Provence własną fabrykę mydła pod szyldem „Rampal-Fils”, przy rue Félix Pyat 71. Miasto przeżywało wtedy swoje najlepsze lata: odkąd w 1873 roku dotarła tu kolej, handel oliwą i mydłem kwitł, a Salon stał się drugim po Marsylii ośrodkiem wyrobu mydła marsylskiego. Siedem lat wcześniej wyroby Rampala nagrodzono złotem na Wystawie Światowej w Paryżu. W budynku przy rue Félix Pyat mydło powstaje do dziś.
Ponad sto lat później, 10 października 2024 roku, burmistrz Salon-de-Provence Nicolas Isnard uruchomił w mydlarni Rampal Latour nową linię pakującą, a wieczór z muzyką zamknął obchody dwudziestu lat od przejęcia firmy przez Jeana-Louisa i Irène Plot. Maszyna pakuje do sześćdziesięciu mydeł na minutę, w materiałach przyjaznych środowisku. Mydlarnia Rampal Latour, jeden z najciekawszych smaków Prowansji w szerokim, rzemieślniczym sensie, stoi w Salon-de-Provence, a jej historyczna fabryka przy rue Félix Pyat 71 wciąż przyjmuje gości.
Mydlarnia Rampal Latour: skąd data 1828 na szyldzie
Na szyldzie firmy widnieje rok 1828, który oznacza coś innego niż datę założenia fabryki. Według osi czasu firmy w 1828 roku Pierre Rampal został mistrzem mydlarskim (maître savonnier) w marsylskiej mydlarni Court-de-Payen. To właśnie od tej chwili firma liczy swoje „savoir-faire”, czyli wiedzę rzemieślniczą. Sama fabryka w Salon-de-Provence jest młodsza. Założył ją w 1907 roku wnuk Pierre’a, również Pierre Rampal, pod nazwą „Rampal-Fils”, przy rue Félix Pyat 71. Siedem lat wcześniej, w 1900 roku, ten sam Pierre zdobył złote medale za swoje wyroby na Wystawie Światowej w Paryżu.
Firma o sobie mówi, że przez pięć pokoleń mistrzów mydlarskich przewinęło się przez „Salon-de-Provence, miasto mydlarzy”. Z tej długiej historii pochodzą kolejne przełomy: w 1935 roku powstały pierwsze toaletowe mydełka w kostkach, w 1945 roku mydło w płatkach do pralek, a w 1951 roku, razem z chemiczką Geneviève Patou, pierwszy szampon-żel pod prysznic. Te daty pochodzą z historii firmy, przytoczonej w Wikipedii i na stronie fabryki, więc to opowieść samej firmy.
Mydlarnia Rampal Latour po 2004 roku: od René Rampala do Plotów
Rodzina Rampalów prowadziła firmę aż do 2004 roku. Ostatni z rodu, René Rampal, prawnuk założyciela Pierre’a, miał wtedy 87 lat i nie miał następcy w rodzinie. Przekazał wiedzę i firmę Jeanowi-Louisowi Plotowi, który miał 35 lat i nie pochodził z rodziny. Plot, absolwent szkół AGRO i HEC, pracował wcześniej między innymi w Banku Światowym i w Mars Food. Razem z żoną Irène, historyczką sztuki, zatrzymał w firmie dotychczasowych pracowników i stary budynek, a nową markę handlową nazwał Rampal Latour.
Od tego czasu firma urosła do około czterdziestu osób. W 2008 roku jej produkty uzyskały certyfikat bio, a w 2016 roku, po trzech latach badań, firma zgłosiła dwa patenty na proces wytwarzania prawdziwego mydła marsylskiego i otworzyła nową fabrykę. Rampal Latour ma też tytuł Entreprise du Patrimoine Vivant (EPV), przyznawany przedsiębiorstwom z rzadkim rzemiosłem. Według firmy nowy proces zużywa cztery razy mniej wody i siedem razy mniej energii niż dawny.
Mydło marsylskie w Rampal Latour: co oznaczają 72 procent
Nazwa „mydło marsylskie” nie jest chroniona prawem. Związek UPSM, założony w 2011 roku, ma wspólny znak towarowy i opisuje „prawdziwe” mydło trzema kryteriami: skład, sposób wytwarzania i miejsce. Skład to najwyżej cztery składniki: oleje roślinne (co najmniej 72 procent), soda z soli morskiej, woda i sól morska, bez perfum, barwników, konserwantów i tłuszczów zwierzęcych. Sposób wytwarzania to pięć etapów: empâtage (mieszanie), relargage (oddzielanie), cuisson (gotowanie), lavage (płukanie) i liquidation (końcowe wyrównanie). Miejsce to departament Bouches-du-Rhône.
Członkowie UPSM od lat starają się o oznaczenie geograficzne, które dałoby tym zasadom moc ochrony prawnej, a obecnie są to cztery manufaktury: Fer à Cheval, Marius Fabre, Savonnerie du Midi i Le Sérail. Rampal Latour nie ma na tej liście, ale według własnych materiałów robi mydło z 72 procentami oleju roślinnego, bez barwników i konserwantów, i zachowuje do 7 procent naturalnej gliceryny.
Sama historia mydła w okolicy Marsylii jest dłuższa niż historia Rampalów. Pierwsze mydlarnie odnotowano pod koniec XIV wieku, w 1660 roku pracowało siedem fabryk, a w 1786 roku czterdzieści osiem.
Dwie fabryki mydlarni Rampal Latour
Do zwiedzania firma udostępnia dwa miejsca w Salon-de-Provence, bezpłatnie i przez cały rok. Pierwsze to fabryka historyczna z epoki Belle Époque przy rue Félix Pyat 71, z gabinetem osobliwości, w którym przez cały dzień sklepu można oglądać filmy o dawnym rzemiośle. Drugie to fabryka nowoczesna z 2016 roku przy impasse Gaspard Monge 201, gdzie widać, jak stara receptura spotyka nową technologię. Przewodnik opowiada o rzemiośle mistrza mydlarskiego na przestrzeni wieków.
Przy fabryce historycznej działa sklep firmowy z mydłami marsylskimi i kosmetykami. Firma ma też sklepy w Salon-de-Provence przy cours Gimon 76, w Aix-en-Provence przy rue Bédarrides 8 i w centrum Village des marques w Miramas. Salon-de-Provence łatwo połączyć z wyprawą do zoo La Barben i do zamku Chateau de la Barben, które leżą niedaleko.
Mydlarnia Rampal Latour: jak zwiedzać fabrykę historyczną
Zwiedzanie fabryki historycznej w Salon-de-Provence jest bezpłatne i odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, po francusku lub angielsku. Wiosną i latem wycieczki wychodzą od poniedziałku do soboty przed południem, a jesienią i zimą tylko w wybrane dni tygodnia – z wyjątkiem ferii, kiedy znów jest ich więcej. Na miejscu warto być kwadrans przed rozpoczęciem.
Osoby indywidualne nie muszą rezerwować wizyty, natomiast grupy powinny zgłosić się wcześniej. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około czterdziestu minut i kończy się zwykle w sklepie firmowym. Bez przewodnika można obejrzeć sklep oraz gabinet osobliwości, w którym wyświetlane są filmy o produkcji mydła.
Sklep jest otwarty od poniedziałku do soboty, a w niedziele oraz w Nowy Rok, Święto Pracy i Boże Narodzenie pozostaje zamknięty. Przy fabryce jest parking dla samochodów i autokarów. Psów nie można zabrać do środka.
Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.
Mydlarnia Rampal Latour – najczęstsze pytania
Czy zwiedzanie Mydlarni Rampal Latour jest płatne?
Nie, zwiedzanie z przewodnikiem obu fabryk w Salon-de-Provence jest bezpłatne. Wizyta kończy się zwykle w sklepie firmowym.
Czy mydlarnia Rampal Latour robi prawdziwe mydło marsylskie?
Firma robi mydło z 72 procentami oleju roślinnego, według receptury zgodnej z kryteriami UPSM. Sama nazwa „mydło marsylskie” nie jest jednak prawnie chroniona, a Rampal Latour nie należy do związku UPSM.
Od kiedy istnieje mydlarnia Rampal Latour?
Firma liczy swoją historię od 1828 roku, gdy Pierre Rampal został mistrzem mydlarskim w Marsylii. Fabryka w Salon-de-Provence działa od 1907 roku, a obecną nazwę Rampal Latour nosi po przejęciu przez Jeana-Louisa Plota w 2004 roku.
Czy do mydlarni Rampal Latour można wejść z psem?
Według portalu MyProvence zwierzęta nie są przyjmowane.
W 1907 roku Pierre Rampal otwierał przy rue Félix Pyat fabrykę w mieście, które żyło z oliwy i mydła, a jego firma liczyła swoją wiedzę od jednego mistrza z Marsylii. Ponad sto lat później w tym samym budynku wciąż powstaje mydło, a w 2024 roku burmistrz Salon-de-Provence uruchamiał w mydlarni maszynę, która pakuje sześćdziesiąt kostek na minutę.