Mas des Tourelles

Mas des Tourelles – gallo-rzymska winnica

Na początku lat 80. Hervé Durand znalazł w swojej winnicy pod Beaucaire resztki rzymskiego warsztatu amfor. Dziś w Mas des Tourelles robi się wino tak jak dwa tysiące lat temu – w odtworzonej rzymskiej piwnicy, według przepisów Kolumelli.

Mas des Tourelles – rzymska winnica, w której wino robi się według Kolumelli

Na początku lat osiemdziesiątych XX wieku Hervé Durand pracował w swojej winnicy pod Beaucaire, na zachodnim brzegu Rodanu. Ziemia należała do jego rodziny od 1762 roku i od pokoleń rodziła winogrona. Tym razem, przy zwykłych pracach w polu, spod kilofa zaczęły wychodzić kawałki wypalonej gliny. Było ich za dużo, żeby uznać je za przypadek.

Okazało się, że pod winoroślami leżą pozostałości rzymskiej posiadłości z I wieku n.e. i warsztatu, w którym wypalano amfory na wino. Dwa tysiące lat wcześniej ktoś na tym samym kawałku ziemi uprawiał winorośl, robił wino i produkował naczynia, w których wysyłano je w świat.

Mas des Tourelles

Durand mógł zebrać skorupy, oddać je do muzeum i sadzić dalej. Zamiast tego postanowił sprawdzić, jak smakowało wino, które wlewano do tych amfor. Tak zaczęła się historia Mas des Tourelles, winnicy, w której od ponad trzydziestu lat robi się wino metodami sprzed dwóch tysięcy lat. Kiedy tu przyjeżdżam, wiem, że nie jadę na zwykłą degustację. Jadę na lekcję historii, którą można wziąć do ust.

Warsztat amfor pod winnicą

Mas des Tourelles leży w samym środku tak zwanego rzymskiego trójkąta, między Nîmes, Pont du Gard i Arles. W czasach rzymskich była to jedna z najbogatszych części Galii. Nieopodal biegła Via Domitia, a Rodanem płynęły barki z towarami w górę i w dół rzeki.

Na terenie dzisiejszej winnicy stała wtedy willa, czyli wiejska posiadłość z domem właściciela, zabudowaniami gospodarczymi i polami. Obok działał warsztat garncarski z piecami do wypalania amfor. Produkowano tu amfory typu galijskiego, o płaskim dnie i smukłym kształcie, w których wino z Narbońskiej Galii rozwożono po całym Imperium. Resztki pieców można oglądać do dziś.

Mas des Tourelles

Sam dom, którego wieżyczki dały nazwę posiadłości, jest dużo młodszy. To XVII-wieczny mas, czyli prowansalskie gospodarstwo, zbudowany na miejscu dawnej willi.

Archeolodzy w piwnicy

Durand nie chciał robić wina „w stylu rzymskim” na wyczucie. Na początku lat dziewięćdziesiątych zaprosił do współpracy dwóch specjalistów: André Tchernię, historyka rzymskiego wina i handlu, oraz archeologa Jean-Pierre’a Bruna, badacza starożytnych tłoczni i winiarni. Razem sięgnęli do tekstów rzymskich agronomów: Katona, Warrona i przede wszystkim Kolumelli, który w I wieku n.e. napisał dwanaście ksiąg o rolnictwie, w tym obszerne rozdziały o winie.

W 1994 roku w Mas des Tourelles stanęła zrekonstruowana rzymska piwnica winiarska, cella vinaria. Wszystko w niej odtworzono na podstawie wykopalisk i antycznych opisów. Winogrona depcze się bosymi stopami w kamiennej kadzi. Miazgę wyciska się w drewnianej prasie dźwigniowej o długości siedmiu metrów i wysokości trzech. Moszcz fermentuje od dwóch do trzech tygodni w dolia, wielkich glinianych naczyniach zakopanych w ziemi, a potem przelewa się go do amfor.

To, co powstaje, jest eksperymentem archeologicznym, a nie kopią rzymskiego wina. Nikt nie wie dokładnie, jak smakowało wino dwa tysiące lat temu. Nie wiadomo, jakie były szczepy ani jak długo je przechowywano. Wiadomo jednak, jak je robiono i co do niego dodawano. I to właśnie próbuje się tu odtworzyć.

Trzy wina z rzymskich przepisów

W Mas des Tourelles powstają trzy wina według antycznych receptur.

Mas-tourelles-butelki-studnia-HD_cr

Mulsum to wino z miodem i przyprawami. Rzymianie pili je na początku uczty, jak dzisiejszy aperitif. Tutejsza wersja powstaje z czerwonego wina z dodatkiem miodu i kilkudziesięciu przypraw i ziół.

Turriculae to białe wino według przepisu Kolumelli. Do moszczu dodaje się zagęszczony, gotowany sok winogronowy, wodę morską, korzeń irysa i kozieradkę. Woda morska miała pomagać w konserwacji wina. Elizabeth Gabay, brytyjska Master of Wine, porównała jego smak do wytrawnego sherry fino albo jurajskiego vin jaune.

Carenum to wino deserowe, słodkie i gęste, z dodatkiem defrutum, czyli gotowanego i zagęszczonego moszczu.

Powiem szczerze: te wina nie trafiają w mój gust. Są słodkie, korzenne, czasem słonawe i bardzo dalekie od tego, czego szukam w kieliszku. Nie kupiłbym ich do obiadu. Ale spróbować ich warto, i to właśnie tutaj, gdzie wiadomo, skąd wziął się każdy składnik. Traktuję je jak eksponat, który można posmakować. Zdradzają więcej o rzymskim stole niż niejedna gablota w muzeum: Rzymianie nie pili wina takiego jak dzisiejsze, tylko napój, który dosładzano, przyprawiano i konserwowano, żeby przetrwał podróż w amforze. Więcej o codzienności tamtego świata opowiada artykuł Życie codzienne w rzymskiej Prowansji.

Co zobaczyć w Mas des Tourelles

Mas des Tourelles to wciąż działająca winnica rodzinna. Zwiedza się ją samodzielnie, w swoim tempie, a na koniec trafia się do sali degustacyjnej.

Rzymska piwnica i prasa

Najważniejszym miejscem jest cella vinaria. Tu widać całą drogę wina: kamienną kadź do deptania winogron, wielką drewnianą prasę dźwigniową i rzędy doliów wkopanych w ziemię. Prasa robi wrażenie rozmiarami. Kiedy stoję obok niej, rozumiem, że rzymska winiarnia była prawdziwym zakładem przemysłowym, a nie wiejską szopą.

Piece amfor, wystawa i film

Obok piwnicy są stanowisko archeologiczne z pozostałościami pieców, w których wypalano amfory, oraz stała wystawa o rzymskich drogach i rzymskim winiarstwie. Jest też zrekonstruowany warsztat perfumiarza z wielką prasą do oliwy. Dziesięciominutowy film pokazuje rzymskie winobranie w tej samej piwnicy. Między budynkami rośnie rzymska winnica i ogród z roślinami, których Rzymianie używali w kuchni i do aromatyzowania wina.

Degustacja: rzymskie i współczesne wina

Degustacja jest bezpłatna. Obok trzech rzymskich win można spróbować współczesnych win domeny, które Hervé Durand robi w apelacji Costières de Nîmes AOP i jako Pays d’Oc. Dla mnie to dobre połączenie. Najpierw rzymska ciekawostka, potem wino, które pije się dziś, i od razu widać, jak daleko zaszło winiarstwo przez dwa tysiące lat.

Rzymskie winobranie we wrześniu

Raz w roku, w drugą niedzielę września, piwnica ożywa. Robotnicy w strojach z epoki depczą winogrona bosymi stopami i uruchamiają prasę dźwigniową, a goście mogą oglądać cały proces od kosza z winogronami do dolium. O ostatnim rzymskim winobraniu opowiada wpis w Aktualnościach. Kalendarz wydarzeń, także letnie warsztaty mozaiki i lampek oliwnych, publikuje strona Mas des Tourelles.

Rzymska Prowansja wokół Beaucaire

Mas des Tourelles łatwo połączyć z innymi miejscami w okolicy. Kilka kilometrów na północ od Beaucaire leży skalne opactwo Saint-Roman, a bilet do opactwa daje bezpłatne wejście do Mas des Tourelles. W samym mieście stoi zamek Beaucaire, a po drugiej stronie Rodanu zamek Tarascon. Kto chce zobaczyć, jak Rzymianie wykorzystywali wodę, znajdzie niedaleko akwedukt Barbegal z rzymskimi młynami.

Jak zwiedzać Mas des Tourelles

Mas des Tourelles leży przy route de Saint-Gilles, kilka kilometrów na południowy zachód od centrum Beaucaire, w departamencie Gard. Z Arles i Nîmes dojeżdża się tu samochodem w mniej więcej pół godziny, a przy winnicy jest parking dla odwiedzających.

Winnicę zwiedza się samodzielnie i bez rezerwacji. Trasa prowadzi przez rzymską piwnicę, wystawę i ogród, obejmuje film o rzymskim winobraniu, a kończy się degustacją. Opisy przygotowano po francusku i angielsku. Grupy mogą zamówić zwiedzanie z przewodnikiem, latem odbywają się warsztaty mozaiki i lampek oliwnych, a na najmłodszych czeka sala gier. Na spokojne zwiedzanie z degustacją warto przeznaczyć co najmniej godzinę.

Wstęp jest płatny, ale w cenie biletu jest degustacja, a samą degustację, bez zwiedzania, można odbyć bezpłatnie. Dzieci i młodzież zwiedzające z rodzicami wchodzą za darmo. Bezpłatne wejście daje także bilet z opactwa Saint-Roman, dzięki czemu oba miejsca tworzą naturalną parę na jeden dzień; to połączenie opisuje artykuł o biletach łączonych w Prowansji.

Winnica jest czynna przez cały rok, z przerwą w południe, a godziny zmieniają się wraz z porami roku: latem jest otwarta najdłużej, zimą najkrócej, a od stycznia do marca także zamknięta w soboty po południu. W niedziele przez większą część roku nie przyjmuje gości, a od wiosny do końca lata otwiera się tylko w niedzielne popołudnia. Zamknięta jest też w okresie świątecznym na przełomie roku i w kilka świąt w ciągu roku.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Mas des Tourelles – najczęstsze pytania

Czy wstęp do Mas des Tourelles jest płatny?

Tak, ale degustacja jest wliczona w cenę biletu, a niepełnoletni zwiedzający z rodzicami wchodzą bezpłatnie. Samą degustację, bez zwiedzania, można odbyć za darmo. Aktualne ceny znajdują się w informacjach praktycznych.

Jakie rzymskie wina można spróbować w Mas des Tourelles?

Trzy: Mulsum z miodem i przyprawami, Turriculae z wodą morską, irysem i kozieradką według przepisu Kolumelli oraz słodkie Carenum. Obok nich są współczesne wina Costières de Nîmes.

Kiedy odbywa się rzymskie winobranie?

W drugą niedzielę września. Robotnicy w strojach z epoki depczą winogrona i uruchamiają rzymską prasę.

Czy Mas des Tourelles jest otwarte w niedziele?

Od kwietnia do sierpnia tak, ale tylko po południu. Od września do marca w niedziele jest zamknięte.

Hervé Durand mógł kilkadziesiąt lat temu zebrać rzymskie skorupy z winnicy i sadzić dalej. Zamiast tego sprowadził archeologów, zbudował piwnicę sprzed dwóch tysięcy lat i zaczął robić wino, które wlewano do tamtych amfor. Nie musi ono smakować jak dzisiejsze wina. Wystarczy, że pozwala na chwilę przysiąść przy rzymskim stole.

Informacje praktyczne
Mas des Tourelles
4294 route de Saint-Gilles, 30300 Beaucaire
Godziny otwarcia
Otwarte:
cały rok (oprócz Niedzieli Wielkanocnej, 1.05, 1.11, 11.11 i 24.12–4.01):
• kwiecień–sierpień: od poniedziałku do soboty i w niedzielę po południu
• wrzesień–grudzień: od poniedziałku do soboty
• styczeń–marzec: od poniedziałku do piątku i w sobotę rano
Godziny:
• kwiecień–czerwiec: 9.00–12.00 i 14.00–18.00
• lipiec–sierpień: 10.00–13.00 i 14.00–19.00
• wrzesień–październik: 9.00–12.00 i 14.00–18.00
• listopad–marzec: 9.00–12.00 i 14.00–17.30
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
6,80 € (z degustacją)
sama degustacja bezpłatna
Bilety ulgowe:
0 € (poniżej 18 lat, z rodzicami)
Bilety łączone i karty:
bilet z opactwa Saint-Roman (wstęp bezpłatny)
Parking:
przy winnicy, prywatny dla odwiedzających – źródła nie podają ceny
Rezerwacja:
niepotrzebna – zwiedzanie samodzielne w godzinach otwarcia
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak – rzymska piwnica, wystawa, film, ogród, degustacja
tylko dla grup, na zamówienie
Audioprzewodnik i języki:
materiały po francusku i angielsku
Pokazy, warsztaty, aktywności:
latem warsztaty mozaiki i lampek oliwnych
Czas zwiedzania:
źródła nie podają
Dojazd
Samochodem:
Beaucaire, route de Saint-Gilles 4294
Komunikacja publiczna:
Obiekt leży poza zwartą zabudową i nie ma wygodnego, bezpośredniego połączenia regularnym transportem publicznym pod wejście. Najpraktyczniejszy jest samochód lub taxi; przy podróży bez auta trzeba planować dojazd do Beaucaire i dalszy odcinek osobno.
Parkingi:
przy winnicy, prywatny dla odwiedzających – źródła nie podają ceny
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
sala gier dla dzieci
Sklepy i gastronomia:
degustacja i sprzedaż win