Dom Nostradamusa – lekarz wędrowiec osiada w Salon
11 listopada 1547 roku w Salon-de-Provence ożenił się Michel de Nostredame, lekarz, który od kilku lat wędrował po południu Francji. Jego żoną została młoda wdowa Anne Ponsard, a w tym samym roku kupił dom, w którym mieszkał do śmierci. Dom Nostradamusa, jedna z atrakcji Prowansji, stoi dziś przy Rue Nostradamus, u stóp Château de l’Empéri w Salon-de-Provence, i jest muzeum miejskim od 1992 roku.
Dom Nostradamusa w Salon-de-Provence: co tu się naprawdę działo
Według muzeum Nostradamus kupił ten dom w 1547 roku, zamieszkał w nim z drugą żoną Anne Ponsard, z którą miał sześcioro dzieci, a tu, jak podaje miasto, ukończył wszystkie swoje dzieła i spędził ostatnie lata. Zmarł tu 2 lipca 1566 roku. Wśród dzieł, które powstały w tych ścianach, muzeum wymienia „Traité des fardements et confitures” (traktat o kosmetykach i konfiturach, 1552–1555), „Les Prophéties” (od 1555 roku) i „Paraphrase de Galien” (1557). W 1550 roku podpisał też almanach zlatynizowanym imieniem Nostradamus.
Pierwsze wydanie „Prophéties”, wydrukowane w Lyonie w 1555 roku, zawierało 353 czterowiersze, a wydanie pośmiertne z 1568 roku już 942. Pierwsze wydanie poprzedza „Epistre à César” (List do Cezara), skierowany do najstarszego syna, który został później konsulem Salon, historykiem i biografem ojca.
Kim był Michel de Nostredame, zanim zamieszkał w Salon-de-Provence
Urodził się 14 grudnia 1503 roku w Saint-Rémy-de-Provence, w rodzinie pochodzenia żydowskiego, która przeszła na katolicyzm. Studiował sztuki wyzwolone w Avignon, a 3 października 1529 roku zapisał się na medycynę w Montpellier. Został stamtąd wydalony, bo wcześniej pracował jako aptekarz, a statuty zakazywały łączenia tego rzemiosła ze studiami. Dyplom lekarza uzyskał według Archiwów departamentalnych Bouches-du-Rhône w 1532 roku. Od około 1533 roku praktykował w Agen, tam ożenił się około 1534 roku po raz pierwszy, a żona i dwoje dzieci zmarli podczas epidemii.
W 1546 roku w Aix zmagał się z wielką epidemią dżumy, a jego środek wydawał się skuteczny jako profilaktyka. Rok później osiadł w Salon. Archiwa departamentalne zapisały też jego podróż do Włoch w latach 1548–1549.
Lekarz, który pisał o konfiturach: Nostradamus przed proroctwami
Zanim zasłynął z czterowierszy, Nostradamus był przede wszystkim lekarzem i autorem poradników. Dżuma w XVI wieku wracała często: według Wielkiej Historii w ciągu stu lat, od połowy XV do połowy XVI wieku, szalała przez 43 lata. Jako zalecenia stosował, jak podaje Wielka Historia, sen w nocy, zrównoważoną dietę i ruch, a także tabletki z proszkiem różanym. Między 1543 a 1547 rokiem przełożył „Hieroglify” Horapollona, a w lyońskiej edycji z 1555 roku wydał „Excellent et moult utile opuscule à tous nécessaire”, znany jako traktat o kosmetykach i konfiturach.
Są w nim przepisy na całe małe cytryny i pomarańcze w cukrze, pigwę w ćwiartkach na cotignac, pignolat, cukier kandyzowany, syropy, gruszki w syropie i tartę z marcepanem. To ten sam człowiek, który w tym samym roku opublikował „Prophéties”.
Jego almanachy zawierały nie tylko wizje przyszłości, lecz także prognozy pogody, kalendarze i dni targowe. Dzięki temu rozchodziły się w całej Europie, a pod koniec życia Nostradamus był, jak ujmuje to Wielka Historia, międzynarodowym celebrytą.
Dom Nostradamusa a Salon-de-Provence XVI wieku
Nad miastem górował zamek Château de l’Empéri, według Wikipedii największy średniowieczny zamek Prowansji, wspomniany po raz pierwszy w X wieku i ulubiona rezydencja arcybiskupów Arles. W 1559 roku do miasta dotarła woda z kanału Craponne, który zbudował Adam de Craponne, przyjaciel Nostradamusa. Według Archiwów departamentalnych Nostradamus współfinansował to przedsięwzięcie.
W 1564 roku, w czasie wielkiej podróży po Francji, do Salon przybył Karol IX z Katarzyną Medycejską i Henrykiem Nawarskim, późniejszym Henrykiem IV, i odwiedził Nostradamusa. Wtedy królowa mianowała go lekarzem i doradcą króla. Po śmierci pochowano go w kościele Kordelierów w Salon, ale grób zbezczeszczono w 1793 roku, a szczątki przeniesiono do kolegiaty Saint-Laurent, gdzie leżą do dziś. Kolegiatę zaczęto budować 22 marca 1344 roku z inicjatywy arcybiskupa Arles Jeana de Cardonne.
Proroctwa Nostradamusa: dlaczego brzmią tak niejasno
Czterowiersze „Prophéties” są zebrane w setki, zwane centuriami. Nostradamus tłumaczył w liście do Cezara, że upływ czasu może zaszkodzić takim wiadomościom, dlatego tajemnice przyszłości należy ujawniać tylko w zawoalowanej formie. Ta niejasność sprawiła, że teksty dały się różnie interpretować. Jeden z czterowierszy wielu współczesnych uznało za zapowiedź tragicznej śmierci króla Henryka II w 1559 roku. Poparcie dla Nostradamusa okazywali między innymi Ronsard i Katarzyna Medycejska, a jego życzliwym komentatorem był Jean-Aimé de Chavigny.
Salon-de-Provence i Dom Nostradamusa: spacer po mieście
Dom stoi w centrum miasta, kilka minut od zamku i kolegiaty. Taki spacer pozwala zobaczyć trzy miejsca związane z jedną biografią: dom, w którym mieszkał, kolegiatę z jego grobem i zamek arcybiskupów. Miasto ma też inną sławę, o której opowiada artykuł o Mydlarni Rampal Latour. Więcej o samym Nostradamusie mówią artykuł o wizycie u doktora Nostradamusa oraz tekst o jego dawnej karierze w serwisie Wielka Historia.
Maison de Nostradamus dziś: muzeum, audioguide i Centre Nostradamus
Muzeum ma od 2006 roku tytuł „Maison d’écrivain et des patrimoines littéraires”. Zwiedzanie z audioprzewodnikiem trwa 45 minut, a przewodnik jest dostępny w pięciu językach (materiały drukowane w siedemnastu). Na wystawach czasowych pokazywane są oryginalne dokumenty i przedmioty z XVI wieku, a w sklepie-księgarni można kupić publikacje o Nostradamusie. W pobliżu, przy Impasse de l’Ancienne Halle, działa Centre Nostradamus, ośrodek dokumentacji założony w 2006 roku, a w Château de l’Empéri, bezpłatny Jardin des Simples, ogród roślin leczniczych używanych w dawnych recepturach. Można kupić wspólny bilet na dwa muzea, dom Nostradamusa i zamek.
Jak zwiedzać Dom Nostradamusa
W sezonie letnim muzeum jest czynne codziennie oprócz wtorków, rano i po południu, z przerwą w porze obiadowej. Poza sezonem bywa jednak dostępne wyłącznie dla grup zwiedzających z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji, dlatego kto planuje wizytę w tym okresie, powinien najpierw sprawdzić aktualny status muzeum.
Latem dom zwiedza się samodzielnie, z audioprzewodnikiem dostępnym w kilku językach, a materiały drukowane przygotowano w znacznie większej ich liczbie. Wizyta trwa około trzech kwadransów, a wystawy czasowe pokazują oryginalne dokumenty z XVI wieku. Wstęp jest płatny i przysługują ulgi, zwiedzanie z przewodnikiem jest płatne osobno, a w mieście można też kupić wspólny bilet na dwa muzea.
Dom stoi na starym mieście, kilka minut spacerem od zamku Empéri. Samochód najlepiej zostawić na jednym z płatnych parkingów podziemnych w centrum albo na bezpłatnym parkingu P+R, skąd do centrum kursuje bezpłatny autobus. Na koniec warto zajrzeć do sklepu-księgarni z publikacjami o Nostradamusie.
Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.
Dom Nostradamusa – najczęstsze pytania
Kiedy Nostradamus kupił dom w Salon-de-Provence?
W 1547 roku, tego samego roku, w którym ożenił się z Anne Ponsard. Mieszkał tu do śmierci w 1566 roku.
Czy Dom Nostradamusa jest otwarty dla zwiedzających?
Zwykle tak: w sezonie letnim codziennie oprócz wtorków. Poza sezonem muzeum bywa jednak dostępne tylko dla grup z rezerwacją, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady w informacjach praktycznych.
Co można zobaczyć w Domu Nostradamusa?
Audioprzewodnik trwa 45 minut, a wystawy czasowe pokazują oryginalne dokumenty z XVI wieku. W sklepie-księgarni są publikacje o Nostradamusie.
Gdzie jest pochowany Nostradamus?
W kolegiacie Saint-Laurent w Salon-de-Provence, dokąd przeniesiono jego szczątki po zbezczeszczeniu grobu w kościele Kordelierów w 1793 roku.
11 listopada 1547 roku Michel de Nostredame ożenił się w Salon-de-Provence z Anne Ponsard i w tym samym roku kupił dom, w którym spędził resztę życia. W tych ścianach powstały traktat o konfiturach i „Prophéties”, tu też zmarł w 1566 roku. Dom Nostradamusa zaczął się od ślubu i zakupu, a stał się miejscem, w którym lekarz wędrowiec skończył pisać.
