Opactwo Saint-Roman (Abbaye Saint-Roman)

Opactwo Saint-Roman (Abbaye de Saint-Roman)

W 1363 roku papież Urban V założył szkołę w klasztorze wykutym w skale nad Rodanem. Opactwo Saint-Roman pod Beaucaire to kaplica, cele mnichów i nekropolia na szczycie wzgórza – jeden z niewielu takich klasztorów w Europie Zachodniej.

Opactwo Saint-Roman – klasztor wykuty w skale nad Rodanem

W 1363 roku papież Urban V, który rezydował w Awinionie, podpisał decyzję o założeniu szkoły w niewielkim klasztorze na wapiennym wzgórzu nad Rodanem, kilka kilometrów od Beaucaire. Sam był benedyktynem, wcześniej opatem Saint-Victor w Marsylii, i zakładał szkoły w wielu miejscach. W studium w Saint-Roman, jak podają kroniki, bezpłatną naukę mogli dostać wszyscy młodzi ludzie, także najubożsi.

Szkoła mieściła się w miejscu niezwykłym nawet jak na średniowiecze. Klasztor Saint-Roman nie był zbudowany, tylko wykuty. Kaplica, cele mnichów, cysterny i piwnice zostały wycięte w litej skale, a na szczycie wzgórza mnisi wykuli też swoje groby.

Kiedy wchodzę dziś do kaplicy Saint-Roman, czuję chłód kamienia, który nie zmienia się od tysiąca lat. To jeden z niewielu skalnych klasztorów w Europie Zachodniej, które przetrwały w tak dobrym stanie.

Pustelnicy na wzgórzu

Wzgórze Saint-Roman jest pełne naturalnych grot. Ludzie korzystali z nich od prehistorii. Tradycja mówi, że już w V wieku zamieszkali tu pierwsi pustelnicy, ale nie ma na to dowodów. Pewne jest, że klasztor istniał przed X wiekiem. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z testamentu arcybiskupa Arles Manassèsa z około 963 roku.

W 1008 roku Saint-Roman pojawia się w dokumentach benedyktyńskiego opactwa Psalmody w Camargue. W 1102 roku arcybiskup Arles Gibelin de Sabran oddał je ostatecznie pod władzę Psalmody. Mnisi z Saint-Roman żyli więc według reguły świętego Benedykta, w jednym z wielu małych klasztorów rozsianych po dolinie Rodanu.

Nie wiadomo na pewno, któremu świętemu Romanowi poświęcono klasztor. Mógł to być Roman z Condat, opat z gór Jury, albo rzymski męczennik o tym imieniu.

Opactwo Saint-Roman

Twierdza, szkoła i zamek

W XIV wieku klasztor ufortyfikowano. Wzgórze nad Rodanem leżało na granicy między Prowansją a królestwem Francji, a czasy były niespokojne. W tym samym stuleciu papież Urban V założył tu swoje studium.

W 1537 roku opactwo Psalmody zostało sekularyzowane, a mnisi opuścili także Saint-Roman. Klasztor sprzedano prywatnemu właścicielowi. Nowi właściciele umocnili wzgórze i zbudowali na szczycie mały zamek, wykorzystując skalne pomieszczenia mnichów. W pierwszej połowie XIX wieku zamek i mury rozebrano, a około 1850 roku z twierdzy nie zostało już prawie nic. Pozostała skała z wykutymi wnętrzami, zarastająca garrigue.

Odkrycie na nowo

Przez ponad sto lat niewiele osób interesowało się wzgórzem. W 1966 roku Towarzystwo Historii i Archeologii Beaucaire pod kierunkiem Jeana Roche’a rozpoczęło tu wykopaliska. Archeolodzy oczyścili kaplicę, cele i nekropolię na szczycie.

W 1988 roku gmina Beaucaire przejęła Saint-Roman w drodze wymiany gruntów. Wkrótce potem opactwo objęto ochroną jako zabytek historyczny, a w 1991 roku udostępniono je zwiedzającym. Dziś to jedna z najciekawszych atrakcji okolic Tarascon i Beaucaire.

Co zobaczyć w opactwie Saint-Roman

Zwiedzanie jest samodzielne. Z parkingu prowadzi ścieżka przez śródziemnomorskie zarośla, a podejście zajmuje 10–15 minut. Do klasztoru wchodzi się po schodach od strony skały.

Kaplica wykuta w skale

Najważniejszym miejscem jest kaplica o długości około 23,5 metra, z romańskim sklepieniem nad chórem. Cała jest wycięta w skale. Znajduje się w niej grób-relikwiarz. Tradycja mówi, że spoczywały w nim relikwie świętego Romana i świętego Trofima, pierwszego biskupa Arles. W półmroku kaplicy dobrze widać, ile pracy włożono w wykucie tej przestrzeni.

Cele mnichów

Obok kaplicy są cele mnichów, wykute w skale i różnej wielkości. Najmniejsze mają około dwóch na trzy metry. W niektórych zachowały się silosy na zboże. Trudno sobie wyobrazić życie w tych kamiennych pomieszczeniach, szczególnie zimą, kiedy wieje mistral.

Nekropolia na szczycie

Na płaskim szczycie wzgórza jest nekropolia. Archeolodzy odnaleźli tu ponad 150 grobów wykutych w skale, wiele z nich w kształcie ludzkiego ciała. Są starsze niż XIV-wieczne umocnienia. Ze szczytu widać szeroką dolinę Rodanu i Alpilles po drugiej stronie rzeki. Tu też leży cysterna o pojemności około 140 metrów sześciennych, która zbierała deszczówkę.

Opactwo Saint-Roman groby

Tłocznia wina i Wielka Sala

W skale zachowały się ślady tłoczni wina. W ścianie widać zagłębienie, w którym tkwiła śruba prasy. Mnisi z Saint-Roman robili więc własne wino. Ostatni punkt trasy to Wielka Sala, wykuta komnata o długości 16 metrów i wysokości 11 metrów. Kiedyś podłogi dzieliły ją na trzy poziomy.

Beaucaire i okolice

Bilet do opactwa daje bezpłatne wejście do Mas des Tourelles, rzymskiej winnicy na południe od Beaucaire, i zniżkę w Muzeum Archeologicznym w Beaucaire. W samym mieście warto zobaczyć zamek Beaucaire, a po drugiej stronie Rodanu zamek Tarascon. Opactwo widać też z zamku w Boulbon.

Jak zwiedzać opactwo Saint-Roman

Opactwo leży przy drodze z Beaucaire do Vallabrègues, kilka kilometrów na północ od miasta; z Awinionu jedzie się około pół godziny. Przy wejściu na ścieżkę jest bezpłatny parking, strzeżony w godzinach otwarcia, a stamtąd do klasztoru idzie się kilkanaście minut pod górę, przez śródziemnomorskie zarośla.

Opactwo jest czynne przez cały rok z wyjątkiem poniedziałków, ale godziny zmieniają się wraz z porami roku. Latem zwiedza się je od rana, wiosną i jesienią w dni powszednie tylko po południu, a w weekendy także przed południem. Zimą godziny są krótsze, a w najchłodniejszych miesiącach opactwo otwiera się głównie w weekendy i w czasie ferii świątecznych. W święta oraz przy alertach pogodowych może być zamknięte.

Wstęp jest płatny, ale dzieci i młodzież wchodzą bezpłatnie, a studenci, nauczyciele i osoby bezrobotne mają bilet ulgowy. Bezpłatny wstęp przysługuje też mieszkańcom Beaucaire i kilku sąsiednich gmin. Bilet daje ponadto wejście do Mas des Tourelles i zniżkę w muzeum w Beaucaire – szczegóły opisuje artykuł o biletach łączonych w Prowansji. Rezerwacja nie jest potrzebna.

Zwiedzanie jest samodzielne, a drukowany przewodnik po francusku lub angielsku jest wliczony w cenę biletu. Na całą wizytę razem z podejściem warto przeznaczyć około półtorej godziny. Na miejscu nie ma toalet. Trasa prowadzi po schodach i nierównej skale, więc nie jest dostępna dla osób z ograniczoną mobilnością ani dla wózków dziecięcych. Psy mogą wejść na smyczy.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Opactwo Saint-Roman – najczęstsze pytania

Czy wstęp do opactwa Saint-Roman jest płatny?

Tak, ale dzieci i młodzież wchodzą bezpłatnie, a studenci, nauczyciele i osoby bezrobotne mają bilet ulgowy. Bilet daje też wstęp do Mas des Tourelles. Aktualne ceny są w informacjach praktycznych.

Czy opactwo Saint-Roman jest otwarte zimą?

Tak, ale krócej. Późną jesienią zwiedza się je tylko po południu, a w środku zimy głównie w weekendy i w czasie ferii świątecznych. W poniedziałki jest zamknięte przez cały rok.

Ile trwa zwiedzanie?

Podejście z parkingu zajmuje 10–15 minut, a całe zwiedzanie około półtorej godziny.

Dlaczego opactwo jest wykute w skale?

Klasztor powstał w miejscu dawnych grot, w których żyli pustelnicy. Mnisi powiększali je i kuli nowe pomieszczenia, więc cały klasztor, z kaplicą i grobami, jest częścią wzgórza.

W 1363 roku papież Urban V założył w skalnym klasztorze nad Rodanem szkołę, do której mogli przyjść nawet najubożsi chłopcy. Mnisi odeszli dwa wieki później, zamek na szczycie rozebrano, a wzgórze zarosło. Dziś znów wchodzą tu ludzie z Beaucaire i z daleka, żeby zobaczyć, jak mnisi przez wieki kuli w skale swój klasztor.

Informacje praktyczne
Abbaye de Saint-Roman
Chemin de l’Abbaye de Saint-Roman, 30300 Beaucaire (przy D999)
Godziny otwarcia
Otwarte:
cały rok (oprócz dni świątecznych):
• luty–listopad: od wtorku do niedzieli
• grudzień–styczeń: tylko w weekendy i ferie bożonarodzeniowe
Godziny:
• luty: 14.00–17.30
• marzec: 14.00–18.00
• kwiecień–czerwiec: wt–pt 14.00–18.30, sob–nd 10.00–13.00 i 14.00–18.30
• lipiec–sierpień: 10.00–13.00 i 14.00–18.00
• wrzesień–październik: wt–pt 14.00–18.30, sob–nd 10.00–13.00 i 14.00–18.30
• listopad: 14.00–17.30
• grudzień–styczeń (weekendy i ferie świąteczne): 14.00–17.00
Ostatnie wejście:
30 min przed zamknięciem
Uwagi:
zamknięte przy alertach pogodowych
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
6 €
Bilety ulgowe:
5 € (studenci, nauczyciele, osoby bezrobotne)
0 € (poniżej 18 lat)
Bilety łączone i karty:
Parking:
bezpłatny, strzeżony w godzinach otwarcia; do opactwa 10–15 min pod górę
Rezerwacja:
niepotrzebna; bilety także online
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak – ścieżka przez garrigue na szczyt wzgórza; przewodnik drukowany w cenie biletu (francuski, angielski)
tylko dla grup od 20 osób, z rezerwacją
Czas zwiedzania:
ok. 1 godziny (plus 10–15 min podejścia)
Dojazd
Samochodem:
droga D999, kilka km na północ od Beaucaire
Komunikacja publiczna:
Opactwo znajduje się poza centrum Beaucaire, na wzgórzu. Nie ma regularnego transportu publicznego pod wejście; najwygodniejszy jest samochód lub taxi, a końcowy odcinek od parkingu pokonuje się pieszo pod górę.
Pieszo i rowerem:
od parkingu 10–15 min pod górę
Parkingi:
bezpłatny, strzeżony w godzinach otwarcia; do opactwa 10–15 min pod górę
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
niedostępne
Psy:
na smyczy
Toalety:
brak