Most Van Gogha w Arles – zwodzony most, który trzeba znów ratować
W marcu 1888 roku, niecały miesiąc po przyjeździe do Arles, Vincent van Gogh wyszedł z miasta na południe, wzdłuż kanału prowadzącego do morza. Nad wodą stał drewniany most zwodzony z dwiema belkami przeciwwagi, a obok domek dozorcy, który podnosił i opuszczał przęsło. Van Gogh rozstawił sztalugi na brzegu. Przy moście kobiety prały bieliznę, a po pomoście przejeżdżał wózek.
Na początku kwietnia napisał do brata Theo: „To most zwodzony z małym żółtym wózkiem i grupą praczek, studium, w którym ziemia jest jaskrawo pomarańczowa, trawa bardzo zielona, a niebo i woda niebieskie”. Z tego obrazu i kilku kolejnych narodził się jeden z najbardziej znanych motywów w historii malarstwa.
Mostu, który malował Van Gogh, dawno już nie ma. Ten, który dziś wszyscy nazywają Mostem Van Gogha, przywieziono z innego miejsca. A niedawno miasto Arles ogłosiło, że i on potrzebuje ratunku.
Jedenaście mostów nad kanałem
Kanał z Arles do Port-de-Bouc budowano od początku XIX wieku i otwarto w latach trzydziestych. Miał połączyć Arles z morzem z pominięciem kapryśnej delty Rodanu. Drogi przecinały go w jedenastu miejscach, a w każdym zbudowano taki sam drewniany most zwodzony. Podobne mosty znano z Holandii i przez długi czas powtarzano, że właśnie dlatego Van Gogh tak je polubił, choć w jego listach nie ma na to dowodu.
Most, przy którym malował, nazywano mostem Langlois, od nazwiska dozorcy, który go obsługiwał. Van Gogh w listach pisał o nim „pont de l’Anglais”, czyli most Anglika. Między marcem a majem 1888 roku namalował go na kilku obrazach olejnych, akwareli i rysunkach, w różnym świetle i z różnych stron. Na jednym obrazie przy moście piorą praczki, na innym po pomoście idzie kobieta z parasolką. W liście do przyjaciela, malarza Émile’a Bernarda, opisywał też pomysł obrazu z sylwetką mostu na tle ogromnego żółtego słońca.
Fundacja Vincent van Gogh w Arles zwraca uwagę, że prosta, smukła forma mostu pasowała do japońskiej harmonii, której Van Gogh szukał wtedy w Prowansji. Z Japonią porównywał zresztą całe Arles.

Most, który zniknął
Oryginalny most Langlois nie przetrwał długo po śmierci malarza. W 1926 roku go rozebrano, a w 1930 roku w jego pobliżu stanął betonowy most łukowy o długości 45 metrów, zwany Réginel, po którym mogły jeździć ciężkie pojazdy.
W 1944 roku wycofujący się Niemcy wysadzili wszystkie mosty na kanale. Ocalał tylko jeden drewniany most zwodzony – w Fos-sur-Mer. W 1959 roku przeszkadzał przy budowie drogi i został rozebrany. Kupiło go biuro turystyczne w Arles. W 1962 roku ustawiono go ponownie nad tym samym kanałem, kilka kilometrów od miejsca, gdzie stał most Langlois, przy śluzie Montcalde.
To właśnie on jest dziś Mostem Van Gogha. Nie jest to replika, tylko prawdziwy XIX-wieczny most z tego samego kanału, bliźniak mostu z obrazów. Jest ostatnim z jedenastu. W 1986 roku część elementów wpisano na listę zabytków, a w 1988 roku most otrzymał pełną ochronę. W 1997 roku przeszedł gruntowną renowację, a w 2016 roku spłonął stojący obok domek śluzowego.
Zbiórka na ratowanie mostu
Prawie trzydzieści lat po ostatniej renowacji drewno i metalowe elementy mostu wymagają pilnej naprawy. Most należy do miasta Arles. Koszt restauracji całej konstrukcji oszacowano na 207 300 euro. Pieniądze mają dać państwo przez regionalną dyrekcję kultury, departament Bouches-du-Rhône i miasto, a część ma pochodzić ze zbiórki publicznej.
Podczas Europejskich Dni Dziedzictwa Fondation du patrimoine rozpoczęła przy moście zbiórkę. Jej cel to 50 tysięcy euro. Wpłacić można przez stronę Fondation du patrimoine, także z Polski. Szczegóły projektu opisuje komunikat miasta Arles. Terminu rozpoczęcia prac jeszcze nie podano. Bieżące informacje o zbiórce i pracach są publikowane w aktualnościach.
Co zobaczyć przy Moście Van Gogha
Most Van Gogha stoi na spokojnym odcinku kanału, wśród pól i trzcin. Nie ma tu tłumów ani kas biletowych, tylko most, woda i krajobraz, który wciąż przypomina obrazy sprzed prawie 140 lat.
Konstrukcja mostu
Most jest zwodzony na zasadzie żurawia. Dwa pomosty unoszą się na łańcuchach przymocowanych do długich belek przeciwwagi. Kiedy dozorca pociągał za belki, pomosty podnosiły się i przepuszczały barki. Dziś przez most nie jeżdżą już samochody, ale z bliska widać wszystkie jego części: kamienne przyczółki, drewniane belki i łańcuchy.
Kadr Van Gogha
Najlepiej stanąć na brzegu kanału w pewnej odległości od mostu i spojrzeć na niego tak, jak patrzył malarz – z boku, z wodą na pierwszym planie. Warto mieć w telefonie reprodukcję obrazu i porównać ją z tym, co widać przed sobą. Przy spokojnej pogodzie most odbija się w wodzie tak samo jak na obrazie. Najładniej jest rano i przed zachodem słońca, gdy drewno nabiera ciepłego koloru.

Van Gogh w Arles
Most to tylko jeden z punktów szlaku Van Gogha w Arles. W centrum warto zobaczyć Espace Van Gogh, dawny szpital, w którym leczył się malarz, oraz Fondation Vincent van Gogh z wystawami jego obrazów. Ostatni rok w Prowansji spędził w klasztorze Saint-Paul de Mausole w Saint-Rémy. Szerzej o jego życiu w regionie w poradniku Van Gogh w Prowansji – co warto wiedzieć, a o samym mieście – w przewodniku po Arles.
Jak zwiedzać Most Van Gogha
Most Van Gogha jest dostępny przez cały rok, o każdej porze, i nie trzeba kupować biletu. Stoi przy Chemin de la Montcaldette, na południe od centrum Arles, przy starej śluzie Montcalde. Dokładne miejsce najlepiej wyznaczyć w nawigacji, wpisując „Pont Van Gogh Arles”.
Z centrum najwygodniej dojechać samochodem albo rowerem. Przy moście jest niewielki parking. Rowerem można jechać wzdłuż kanału, a kawałek dalej zaczyna się zielony szlak w stronę Camargue, poprowadzony po dawnym torowisku. Pieszo z centrum jest daleko, więc spacer warto zaplanować tylko przy dobrej pogodzie.
Na miejscu nie ma sklepów ani toalet, więc warto mieć ze sobą wodę. Latem przy kanale bywa dużo komarów. Najpiękniejsze światło jest tu rano i przed zachodem słońca. Na samo obejrzenie mostu wystarczy pół godziny, ale dobrze połączyć go z wycieczką do Camargue, które zaczyna się zaraz za Arles.
Podczas restauracji dostęp do samego mostu może być czasowo ograniczony, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje w biurze turystycznym w Arles.
Dojazd, parking i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.
Most Van Gogha – najczęstsze pytania
Czy Most Van Gogha to ten sam most, który malował Van Gogh?
Nie. Oryginalny most Langlois rozebrano w 1926 roku. Dzisiejszy most przeniesiono w 1962 roku z Fos-sur-Mer. To bliźniacza, oryginalna konstrukcja z tego samego kanału, a nie replika.
Ile kosztuje wejście?
Nic. Most stoi w otwartym terenie i można go oglądać bezpłatnie o każdej porze.
Dlaczego Most Van Gogha jest restaurowany?
Drewno i elementy metalowe wymagają naprawy, prawie 30 lat po ostatniej renowacji. Koszt prac oszacowano na 207 300 euro, a na ich sfinansowanie rozpoczęto publiczną zbiórkę.
Ile obrazów mostu namalował Van Gogh?
Wiosną 1888 roku kilka obrazów olejnych, a do tego akwarelę i rysunki. Najbardziej znany jest obraz z praczkami, który dziś wisi w Muzeum Kröller-Müller w Holandii.
Wiosną 1888 roku Van Gogh rozstawił sztalugi przy moście, którego nikt wcześniej nie uważał za piękny, i opisał bratu pomarańczową ziemię, zieloną trawę i niebieską wodę. Tamten most dawno rozebrano, a jego bliźniak przetrwał wojnę tylko dlatego, że stał gdzie indziej. Teraz, prawie sto czterdzieści lat później, ludzie z całego świata znów zbierają się przy kanale – tym razem po to, żeby go uratować.