Groty Thouzon – jaskinia, którą odsłonił wybuch prochu
W 1902 roku w kamieniołomie pod wzgórzem Thouzon w Le Thor robotnicy odpalili 40 kilogramów prochu, aby oderwać ponad 500 metrów sześciennych kamienia budowlanego. Gdy opadł pył, w skale ziała dziura, a za nią grota. Dziś Groty Thouzon (Grottes de Thouzon), jedna z atrakcji Prowansji, to jedyna jaskinia naturalna w departamencie Vaucluse przystosowana do zwiedzania, a ze wzgórza nad nią patrzą ruiny średniowiecznego klasztoru.
Groty Thouzon w Le Thor: 230 metrów pod wzgórzem
Groty Thouzon ciągną się na 230 metrów długości, przy szerokości zaledwie 4 metrów. Wzgórze, pod którym leżą, ma 110 metrów wysokości, czyli około 50 metrów nad równiną Comtat Venaissin. Jaskinia ma pochodzenie urgońskie, co znaczy, że wyrzeźbiła ją woda w wapieniu z wczesnej kredy. Znana jest też jako Grotte aux Fées, czyli Grota Wróżek. Leży niedaleko L’Isle-sur-la-Sorgue, więc łatwo połączyć ją w jednym dniu z miasteczkami nad Sorgą i Fontaine-de-Vaucluse.
Odkrycie z 1902 roku: jaskinia, której nikt nie szukał
Groty Thouzon odkryto przypadkiem, przy pracy w kamieniołomie. Wybuch 40 kilogramów prochu miał wydobyć kamień na budowę, a odsłonił otwór w skale. Wieść o grocie rozeszła się szybko, a miejsce, nazywane Grotą Wróżek, zaczęto pokazywać gościom. Od 1981 roku prowadzi ją rodzina właścicieli, która oferuje zwiedzanie z przewodnikiem.
Co widać w Grotach Thouzon: nacieki, gours i skamieniały nietoperz
Oficjalna strona nazywa żółte i złote stalaktyty arcydziełami jaskini. Poza nimi widać stalagmity, draperie, gours, czyli naciekowe baseny, i perły jaskiniowe. Geolodzy opisują też kominy równowagi, stożek rumowiskowy, szczeliny, studnie i meandry, a w skale żyły krzemienia. Jedna z ciekawostek trasy to szczątki skamieniałego nietoperza. Inna to lit fossile, czyli skamieniałe koryto dawnej podziemnej rzeki. W środku przez cały rok panuje 13°C przy wilgotności 98 procent, więc latem to ulga, a wiosną i jesienią warto mieć cienką bluzę.

Zwiedzanie trwa 45–50 minut i prowadzi je przewodnik. Po ostatniej modernizacji jaskinia ma nowe oświetlenie i spektakl światła i dźwięku. Od lipca 2025 roku jest też sklep o powierzchni 120 metrów kwadratowych i bufet z przekąskami.
Jak powstają nacieki w Grotach Thouzon
Stalaktyty, stalagmity i draperie powstają z wody, która przesącza się przez wapień, rozpuszcza w nim węglan wapnia, a potem, kropla po kropli, odkłada go w jaskini. Stalaktyt rośnie od sklepienia w dół, stalagmit z podłogi w górę, a draperia powstaje tam, gdzie woda spływa po skośnej ścianie. Gours to płytkie naciekowe baseny, a perły jaskiniowe to drobne kulki kalcytu, które powstają w kroplach wody, gdy ta się kręci. Ten proces trwa tysiące lat i dlatego tak ważne jest, by na trasie niczego nie dotykać. Przyczyny złotej i żółtej barwy tutejszych nacieków oficjalna strona nie wyjaśnia.
Wzgórze Thouzon: klasztor benedyktynów nad grotami
Wzgórze Thouzon było zamieszkane już w neolicie, bo jako jedna z niewielu wyniosłości Comtat Venaissin dawało dobry punkt obserwacyjny. Na jego szczycie stoją ruiny klasztoru obronnego (château-prieuré). Już w 1014 roku dokument przypisywał benedyktynom z opactwa Saint-André w Villeneuve-lès-Avignon posiadanie tutejszych kościołów. W 1088 roku Raymond IV de Saint-Gilles, hrabia Tuluzy, przekształcił opactwo Thouzon w lenno allodialne, przed wyjazdem na pierwszą krucjatę. Papież Urban II potwierdził posiadłość w 1096 roku, a w 1118 roku Gelazy II nadał klasztorowi nowe przywileje. W 1140 roku Alphonse Jourdain zatwierdził tu nadania lenne, w 1162 roku Raymond V utworzył lenno Thouzon, a w 1202 roku miejsce przestało być pierwszym prioratem. W 1396 roku żołnierze wicehrabiego Turenne tymczasowo zajęli to miejsce.
Od końca XVII wieku kolejni właściciele pozwalali budynkom niszczeć, a w 1836 roku burmistrz Le Thor nakazał rozbiórkę. Z klasztoru, którego obwarowania zajmują 1600 metrów kwadratowych i mają dwa mury oraz cztery wieże, zostały dwie kaplice, Saint-Pierre i Sainte-Marie, oraz fragmenty murów, wpisane na listę zabytków 18 czerwca 1987 roku.
Dziś opiekuje się nimi Association pour le Site de Thouzon, należące do unii REMPART, która organizuje obozy wolontariuszy, wizyty grupowe i koncerty. Wzgórze od 1988 roku jest strefą przyrodniczą ZNIEFF, więc spacer po nim, w połączeniu z wizytą w grocie, daje pełny obraz tej okolicy. Ze wzgórza roztacza się widok na Mont Ventoux, Dentelles de Montmirail i Luberon. Więcej o ruinach na stronie Château de Thouzon.
Le Thor: co jeszcze zobaczyć obok Grot Thouzon
Le Thor to miasto liczące niecałe dziewięć tysięcy mieszkańców, położone w regionie Pays des Sorgues. Obok grot i ruin Thouzon warto zajrzeć do kościoła Notre-Dame-du-Lac, romańskiej świątyni z XII wieku, która od 1840 roku jest zabytkiem narodowym. W Le Thor, w domu zwanym La Bastide rose, mieszkał aż do śmierci Pierre Salinger, sekretarz prasowy prezydentów Kennedy’ego i Johnsona. Całość łatwo zmieścić w jednym dniu razem z Fontaine-de-Vaucluse i L’Isle-sur-la-Sorgue.
Jak zwiedzać Groty Thouzon
Groty Thouzon są czynne sezonowo, codziennie od wiosny do jesieni. Jaskinię zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, w grupach wychodzących o wyznaczonych porach, a w pełni lata wyjścia następują jedno po drugim. Zwiedzanie trwa 45–50 minut.
Rezerwacja online jest możliwa, ale nieobowiązkowa, więc można przyjechać bez zapisów i poczekać na najbliższe wejście. Wstęp jest płatny: dzieci i młodzież mają tańsze bilety, studenci i osoby z niepełnosprawnością – niewielką zniżkę, a najmłodsi wchodzą bezpłatnie. W szczycie sezonu bilety są nieco droższe. Przy grotach jest bezpłatny parking.
W środku przez cały rok panuje temperatura 13°C, dlatego latem groty są dobrym schronieniem przed upałem, choć przyda się coś cieplejszego do ubrania. Do jaskini nie można wejść z wózkiem dziecięcym ani inwalidzkim, a przy małych dzieciach najlepiej sprawdza się nosidło. Psy są przyjmowane tylko wtedy, gdy właściciel niesie je na rękach przez całą wizytę.
Przy wejściu działają sklep i bufet z przekąskami, a obok jest miejsce na piknik.
Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.
Groty Thouzon – najczęstsze pytania
Czy Groty Thouzon to dobra atrakcja na upał?
Tak. W środku jest 13°C przez cały rok, więc to jedno z najlepszych miejsc w okolicy na gorący dzień.
Czy trzeba rezerwować bilet do Grot Thouzon?
Nie. Rezerwacja online jest dostępna, ale nie jest obowiązkowa, a część wejść działa bez zapisów.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Grot Thouzon?
Samo zwiedzanie trwa 45–50 minut, do tego trzeba doliczyć dojazd i ewentualne oczekiwanie na najbliższe wejście.
Czy Groty Thouzon są dostępne dla wózków?
Nie. Układ jaskini wyklucza wózki dziecięce i inwalidzkie, a przy małych dzieciach najlepiej sprawdza się nosidło.
W 1902 roku robotnicy w kamieniołomie pod wzgórzem Thouzon odpalili 40 kilogramów prochu, żeby wydobyć kamień na budowę, a odsłonili grotę, której nikt nie szukał. Ponad sto lat później w środku wciąż panuje 13°C, trasa ma 230 metrów, a złote stalaktyty rosną dalej, kropla po kropli.
