Carrieres de Bibemus Kamieniołom Bibemus

Kamieniołom Bibemus

Bibémus był dla Cézanne’a czymś więcej niż plenerem. W 1895 roku wynajął tu mały cabanon i przez kolejne dziewięć lat wracał między złote ściany dawnego kamieniołomu, malując krajobraz zbudowany z brył, kątów i płaszczyzn. To właśnie tutaj najłatwiej zobaczyć, skąd w jego obrazach wzięła się geometria, która później zachwyciła awangardę.

Kamieniołom Bibemus – pracownia Cézanne’a w złotej skale nad Aix

W 1895 roku Paul Cézanne miał 56 lat i Paryż dopiero zaczynał go odkrywać: pierwszą indywidualną wystawę miał pod koniec tego roku u marszanda Ambroise’a Vollarda. W rodzinnym Aix-en-Provence uchodził raczej za dziwaka niż za malarza. Często wychodził z miasta na wschód, w stronę Le Tholonet, z płótnami i sztalugą. Na płaskowyżu nad doliną trafił na opuszczony kamieniołom. Od dziesięciu lat nikt tu nie pracował. Zostały ściany pocięte na prostopadłe bloki, rumowiska i sosny wyrastające ze szczelin skały.

Cézanne wynajął od znajomego mały kamienny domek, cabanon, i trzymał w nim płótna, farby i sprzęt. Wracał tu przez kolejne dziewięć lat, do 1904 roku. Namalował w Bibemus jedenaście obrazów olejnych i szesnaście akwareli przedstawiających sam kamieniołom, a stąd malował też górę Sainte-Victoire.

Kiedy stoję w kamieniołomie Bibemus między pomarańczowymi blokami, rozumiem, co go tu przyciągnęło. Natura i ludzie stworzyli tu krajobraz złożony z brył, płaszczyzn i kątów. Cézanne nie musiał go upraszczać. Wystarczyło patrzeć.

Kamień, z którego zbudowano Aix

Bibemus to skalny płaskowyż o powierzchni około siedmiu hektarów na wschód od Aix, nad doliną Tholonet. Skała to molasa, miękki piaskowiec o jasnym, ochrowo-złotym kolorze, łatwy w obróbce. Wydobywano ją już w czasach rzymskich, kiedy Aix nazywało się Aquae Sextiae.

Najwięcej kamienia wydobyto w XVII i XVIII wieku. Aix rosło wtedy szybko. Arcybiskup Michel Mazarin, brat słynnego kardynała, założył nową dzielnicę, dzisiejszy Quartier Mazarin, a bogate rody budowały eleganckie rezydencje, hôtels particuliers. Z kamienia z Bibemus zbudowano wiele z nich, a także ratusz. Ten złoty kolor fasad, który tak podoba się dziś turystom w Aix, pochodzi właśnie stąd.

Około 1885 roku kamieniołom zamknięto. Molasa z Bibemus przegrała z twardszym kamieniem z Rognes. Gdy dziesięć lat później przyszedł tu Cézanne, kamieniołom był już cichy i zarastał.

Geometria przed kubizmem

W obrazach z Bibemus Cézanne często ogranicza niebo do wąskiego pasa albo całkiem z niego rezygnuje. Pokazuje bloki skalne, ich ściany i krawędzie, budując obraz z płaskich plam koloru. Pomarańczowa skała, zielone sosny i błękit cieni układają się w coś bliższego architekturze niż pejzażowi.

W 1904 roku, w liście do młodego malarza Émile’a Bernarda, Cézanne napisał słynne zdanie, że naturę trzeba traktować przez walec, kulę i stożek. Historycy sztuki widzą w obrazach z Bibemus jedną z zapowiedzi kubizmu, który kilka lat później rozwinęli Picasso i Braque. Szerzej o malarzu w artykule Paul Cézanne, a o jego ulubionej górze – w tekście Cézanne i Sainte-Victoire.

Od Cézanne’a do miasta Aix

Po śmierci malarza kamieniołom długo pozostawał w prywatnych rękach. Około 1945 roku ówczesny właściciel, architekt Huot, próbował wznowić wydobycie przy użyciu dynamitu, ale bez skutku. Później teren kupił amerykański malarz George Bunker. W testamencie przekazał go miastu Aix-en-Provence pod warunkiem, że zostanie parkiem publicznym poświęconym pamięci Cézanne’a i nie będzie wykorzystywany komercyjnie. Od 1998 roku Bibemus należy do miasta.

W 2006 roku, w setną rocznicę śmierci Cézanne’a, kamieniołom udostępniono zwiedzającym. Do dziś pracuje tu też David Campbell, kanadyjski rzeźbiarz i kamieniarz, który ma w Bibemus swoją pracownię pod gołym niebem.

Co zobaczyć w kamieniołomie Bibemus

Kamieniołom zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, na pieszej trasie przez płaskowyż. Spacer trwa około dwóch godzin.

Cabanon Cézanne’a

Na trasie jest kamienny cabanon, który wynajmował Cézanne. To mały, prosty budynek, ale stanowi serce wizyty. Przewodnik opowiada tu o tym, jak malarz pracował w kamieniołomie i dlaczego wracał tu przez dziewięć lat.

Aix Kamieniołom Bibemus bloki skalne

Miejsca z obrazów

Najciekawsze jest porównywanie obrazów z rzeczywistością. Przewodnik pokazuje miejsca, w których Cézanne rozstawiał sztalugę, i reprodukcje jego płócien. Ściany kamieniołomu z czasem się zmieniły, zarosły drzewami, ale bloki, ich krawędzie i kolor wciąż są te same.

Ślady kamieniarzy

W ścianach widać ślady dawnego wydobycia: prostokątne nacięcia i schodkowe półki po wyciętych blokach. To one nadają kamieniołomowi geometryczny charakter, który tak interesował malarza.

Aix Bibemus bloki skalne obraz
SONY DSC

Widok na Sainte-Victoire

Z krawędzi płaskowyżu widać górę Sainte-Victoire. Cézanne malował ją stąd kilka razy.

Aix śladami Cézanne’a

Bibemus to jedno z czterech miejsc Cézanne’a w Aix, obok jego pracowni Atelier des Lauves, rodzinnej posiadłości Jas de Bouffan i punktu widokowego Terrain des Peintres. Ostatnio w Jas de Bouffan trwa restauracja, o której więcej w Aktualnościach. Wizytę warto zaplanować z City Pass Aix-en-Provence, który obejmuje też zwiedzanie Bibemus.

Jak zwiedzać kamieniołom Bibemus

Kamieniołom Bibemus zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji w biurze turystycznym w Aix-en-Provence, przez internet albo telefonicznie. Biletów nie można kupić na miejscu. Wycieczki prowadzone są tylko po francusku i trwają około dwóch godzin.

Terminów jest niewiele: zwiedzanie odbywa się w wybrane soboty, głównie jesienią i w okresie przedświątecznym, dlatego o miejsce warto zadbać z wyprzedzeniem. Wycieczka jest płatna, dzieci płacą mniej niż dorośli, a posiadacze karty City Pass Aix-en-Provence wchodzą bezpłatnie.

Zbiórkę wyznacza się nieco przed rozpoczęciem wycieczki na bezpłatnym parkingu na wschodnim skraju Aix, skąd jedzie się w kolumnie samochodów za przewodnikiem do kamieniołomu. Kto przyjeżdża taksówką, rowerem albo pieszo, spotyka się z przewodnikiem przy szlabanie u wjazdu na teren kamieniołomu. Przewodnicy pilnują punktualności: spóźnionych się nie wpuszcza, a bilet nie podlega zwrotowi.

Teren jest nierówny i kamienisty, więc trzeba mieć dobre buty. Dla osób z ograniczoną mobilnością trasa jest trudna. Latem dostęp do lasów w okolicy Aix bywa ograniczany z powodu zagrożenia pożarowego, a o terminach zwiedzania decyduje biuro turystyczne.

Wizytę warto połączyć z pozostałymi miejscami Cézanne’a w Aix: pracownią Atelier des Lauves, rodzinną posiadłością Jas de Bouffan i punktem widokowym Terrain des Peintres.

Aktualne ceny, godziny otwarcia, dojazd i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Kamieniołom Bibemus – najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać kamieniołom Bibemus samodzielnie?

Nie. Kamieniołom zwiedza się tylko z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji w biurze turystycznym w Aix-en-Provence.

Czy zwiedzanie Bibemus jest płatne?

Tak, przy czym dzieci płacą mniej niż dorośli, a z City Pass Aix-en-Provence zwiedzanie jest bezpłatne. Aktualne ceny i terminy wycieczek znajdują się w informacjach praktycznych.

Ile obrazów Cézanne namalował w Bibemus?

Jedenaście obrazów olejnych i szesnaście akwareli przedstawiających sam kamieniołom, w latach 1895–1904.

Czy zwiedzanie jest po angielsku lub po polsku?

Nie. Wycieczki prowadzone są tylko po francusku.

W 1895 roku Paul Cézanne wynajął w opuszczonym kamieniołomie mały cabanon i przez dziewięć lat malował tam bloki złotej skały, z której zbudowano jego miasto. Kamieniarze odeszli, malarz też, a sto lat później Amerykanin oddał to miejsce miastu pod jednym warunkiem: że będzie należało do pamięci Cézanne’a. Dziś przyjeżdża się tu nie po kamień, tylko po to, żeby zobaczyć świat tak, jak on go zobaczył.

Wydarzenia
Data ↕Nazwa ▲
5.09 – 26.12Zwiedzanie Carrières de Bibémus z przewodnikiem
Informacje praktyczne
Carrières de Bibémus
3080 Chemin de Bibémus, 13100 Aix-en-Provence (zbiórka: Parking des 3 Bons Dieux)
Godziny otwarcia
Otwarte:
tylko w wybrane soboty jesienią i w grudniu, z przewodnikiem
Godziny:
• 5 września – 8 listopada oraz 19 i 26 grudnia: soboty o 14.30
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
18 € (zwiedzanie z przewodnikiem)
Bilety ulgowe:
13 € (6–12 lat)
Bilety łączone i karty:
City Pass Aix-en-Provence (wstęp bezpłatny)
Parking:
Parking des 3 Bons Dieux (miejsce zbiórki): bezpłatny, czynny 6.00–21.30
Rezerwacja:
obowiązkowa, w biurze turystycznym Aix (online lub tel. +33 4 42 16 11 61); na miejscu brak biletów
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
nie – tylko z przewodnikiem
po francusku, ok. 2 godzin pieszo; zbiórka na Parking des 3 Bons Dieux 20 min przed startem (pieszo, rowerem lub taksówką – szlaban przy 3080 Chemin de Bibémus, 10 min przed startem); spóźnieni nie są wpuszczani
Czas zwiedzania:
ok. 2 godzin
Dojazd
Samochodem:
wschodni skraj Aix-en-Provence, Parking des 3 Bons Dieux (zbiórka)
Komunikacja publiczna:
Do kamieniołomów Bibémus nie kursuje regularna linia publiczna. Office de Tourisme Aix-en-Provence zaleca samochód lub taxi; możliwy jest także autobus na żądanie, który trzeba zarezerwować przed zakupem biletu na zwiedzanie. informacje o dojeździe.
Pieszo i rowerem:
pieszo, rowerem lub taksówką do szlabanu przy 3080 Chemin de Bibémus
Parkingi:
Parking des 3 Bons Dieux (miejsce zbiórki): bezpłatny, czynny 6.00–21.30
Ograniczenia ruchu:
na teren kolumną samochodów za przewodnikiem
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
trudna – nierówny, kamienisty teren
Wskazówki:
dobre buty