Vieux-Port w Marsylii

Vieux-Port w Marsylii

2 marca 1660 roku Ludwik XIV wjechał do Marsylii przez wyłom w murach, a nad wejściem do portu kazał zbudować fort z działami wymierzonymi w miasto. Vieux-Port w Marsylii przetrwał króla, parowce i wojnę – i wciąż jest sercem miasta.

Vieux-Port w Marsylii – port, w który król wycelował armaty

2 marca 1660 roku dwudziestojednoletni Ludwik XIV wjechał do Marsylii. Nie przez bramę, tylko przez wyłom, który specjalnie dla niego wybito w miejskich murach. Tak do średniowiecznych miast wjeżdżali zdobywcy, nie goście. Marsylia od lat buntowała się przeciw królewskim urzędnikom, a monarcha chciał, żeby każdy mieszkaniec zrozumiał, kto tu rządzi.

Zanim przyjechał, miasto zajęło sześć tysięcy żołnierzy. Mieszkańców rozbrojono, z murów zdjęto armaty, a radę miejską zawieszono. Król spędził w Marsylii sześć dni. Nocował w domu rodziny Riquetti przy Place de Lenche, nad północnym nabrzeżem portu. Przed wyjazdem odebrał miastu dawne przywileje i oddał je pod królewski nadzór.

Pamiątką po tej wizycie jest Fort Saint-Nicolas na południowym brzegu wejścia do portu. Pierwszy kamień położono jeszcze w lutym 1660 roku. Nowa cytadela miała bronić portu od strony morza, ale część jej dział skierowano w stronę miasta. Pamiątkowa inskrypcja wyjaśniała, że król zbudował ją, by „wierna Marsylia, zbyt często ofiara występnych knowań nielicznych”, nie straciła miasta i królestwa. Kiedy dziś stoję na nabrzeżu Vieux-Port w Marsylii i patrzę w stronę morza, ten fort wciąż zamyka widok po lewej stronie.

Lacydon – zatoka, od której zaczęła się Marsylia

Około 600 roku p.n.e. do wąskiej, głęboko wciętej zatoki przypłynęli Grecy z Fokai. Nazywali ją Lacydon. Osłonięta od wiatrów i otwarta tylko od zachodu, była idealnym portem. Na wzgórzu nad jej północnym brzegiem, tam gdzie dziś leży dzielnica Le Panier, założyli Massalię – jedno z najstarszych miast Prowansji.

W starożytności port sięgał znacznie dalej w głąb lądu niż dziś. Przekonano się o tym w 1967 roku, gdy przy budowie centrum handlowego Centre Bourse koparki odsłoniły greckie mury i antyczne nabrzeża. Znaleziono też wrak rzymskiego statku handlowego z końca II wieku, długi na ponad 19 metrów. Wykopaliska trwały do 1983 roku. Ruiny można dziś oglądać w Jardin des Vestiges, a statek – w Musée d’Histoire de Marseille, kilka minut spacerem od nabrzeża.

Dwie twierdze u wejścia do portu

Wejścia do Vieux-Port pilnują dwa forty. Po północnej stronie stoi Fort Saint-Jean. W średniowieczu mieli tu swoją komandorię joannici, a w połowie XV wieku król René zbudował kwadratową wieżę, która do dziś strzeże ujścia zatoki. Ludwik XIV włączył te budowle do nowej twierdzy. Dziś fort należy do muzeum Mucem i łączy go z nowoczesnym budynkiem 115-metrowa kładka. Po ogrodach i murach można spacerować bezpłatnie.

Fort Saint-Nicolas zaprojektował inżynier Louis Nicolas de Clerville i wzniesiono go w cztery lata. Vauban, najsłynniejszy budowniczy twierdz tamtej epoki, nazwał go potem zbiorem wszystkiego, co najgorsi inżynierowie wymyślili ekstrawaganckiego i śmiesznego. W 1790 roku rewolucjoniści zaczęli burzyć fort jako symbol despotyzmu. Zatrzymało ich dopiero Zgromadzenie Narodowe. W 1860 roku nowy bulwar przeciął twierdzę na dwie części: Fort d’Entrecasteaux i Fort Ganteaume. Od 1823 roku aż do II wojny światowej część fortu służyła jako więzienie. Wojsko opuściło go dopiero w 2012 roku. Od kilku lat stowarzyszenie La Citadelle de Marseille stopniowo otwiera go dla zwiedzających.

Port, który stał się za mały

Przez dwadzieścia pięć wieków cały handel Marsylii przechodził przez tę jedną zatokę. W XIX wieku statki parowe okazały się dla niej za duże. Od lat 40. XIX wieku na północ od starego miasta zaczęto budować nowe baseny portowe, począwszy od La Joliette. Stary port stopniowo oddał handel i przemysł, a zostały w nim łodzie rybackie, jachty i miasto.

Nawet bez wielkich statków Vieux-Port w Marsylii nie przestał być sercem miasta. Od nabrzeża zaczyna się Canebière, najsłynniejsza ulica Marsylii, a na placu nad wodą mieszkańcy świętują zwycięstwa, protestują i umawiają się na spotkania. Kiedy marsylczyk mówi „spotkajmy się w porcie”, nikt nie pyta, w którym.

W 1905 roku nad wejściem do portu stanął pont transbordeur, most transportowy według projektu Ferdinanda Arnodina. Dwa stalowe pylony miały ponad 86 metrów wysokości, a łączący je pomost wisiał 52 metry nad wodą. Pod pomostem kursował wiszący prom, który przewoził ludzi z brzegu na brzeg w półtorej minuty. Marsylczycy nazywali go swoją wieżą Eiffla, a fotografował go László Moholy-Nagy z Bauhausu. Niemcy wysadzili północny pylon 22 sierpnia 1944 roku, a resztę rozebrano materiałami wybuchowymi 1 września 1945 roku. Wcześniej, w styczniu 1943 roku, okupanci zburzyli całe kwartały za północnym nabrzeżem – tę historię opowiada artykuł o Le Panier.

Co zobaczyć na Vieux-Port w Marsylii

Vieux-Port nie jest jednym zabytkiem, tylko całym otoczeniem. Najlepiej obejść go dookoła – zajmuje to około godziny, z postojami przy każdym miejscu. Po drodze warto co chwilę odwracać się w stronę wody, bo z każdego nabrzeża widać inny układ masztów, fortów i wzgórz. Spacer po Vieux-Port w Marsylii najlepiej zacząć rano od targu rybnego.

Targ rybny na Quai de la Fraternité

Rano najlepiej widać, czym ten port był przez wieki. Na Quai de la Fraternité, dawnym Quai des Belges, rybacy codziennie rano sprzedają nocny połów prosto z łodzi. Zależnie od pory roku i pogody są tu sardynki, makrele, dorady, barweny, sole, żabnice i skorpeny, bez których nie ma marsylskiej bouillabaisse.

To niewielki targ i właśnie w tym jego urok. Nie jest atrakcją zbudowaną dla turystów, tylko ostatnim śladem dawnego rybołówstwa w samym sercu miasta. Więcej o nim pisze Office de Tourisme de Marseille.

Ombrière – lustro nad nabrzeżem

Kilka kroków od targu stoi Ombrière. To płaski dach o wymiarach 48 na 22 metry, zawieszony 6 metrów nad ziemią na ośmiu cienkich słupach. Od spodu wyłożono go polerowaną stalą, która działa jak lustro. Stając pod nim, widzi się siebie, przechodniów i łodzie odbite do góry nogami. Zaprojektowało go biuro Foster + Partners razem z architektem krajobrazu Michelem Desvigne’em. Powstał w 2013 roku, kiedy Marsylia była Europejską Stolicą Kultury, a nabrzeża przebudowano tak, by oddać je pieszym.

Ferry Boat – 283 metry przez port

Najkrótsza podróż morska w Marsylii trwa niecałe pięć minut. Ferry Boat łączy Quai du Port przy ratuszu z Quai de Rive-Neuve przy Place aux Huiles. Przeprawa ma 283 metry, a działa od 1880 roku. Kursują dwa statki: zasłużony César z 1952 roku i elektryczny katamaran z 2010 roku, oba dla 45 pasażerów. Opłata za przejazd jest symboliczna, a uiścić ją można gotówką lub zbliżeniowo. Z wody port wygląda zupełnie inaczej – choćby dlatego warto przepłynąć przynajmniej raz.

Spacer dookoła zatoki

Północny brzeg, Quai du Port, zaczyna się przy XVII-wiecznym ratuszu. Za nim ciągną się powojenne kamienice Fernanda Pouillona, a wąskie schody prowadzą w górę do Le Panier. Nabrzeże kończy się przy Forcie Saint-Jean, skąd kładka prowadzi do Mucem i dalej do groty Cosquer.

Południowy brzeg, Quai de Rive-Neuve, jest spokojniejszy. Mija się teatr La Criée w dawnej hali rybnej i dochodzi do opactwa Saint-Victor, jednego z najstarszych w Prowansji. Ponad nim wznosi się Fort Saint-Nicolas, a jeszcze dalej ogrody Pharo. Z tej strony najlepiej widać całe północne nabrzeże i wzgórze Le Panier. Nad wszystkim, z każdego miejsca w porcie, widać złotą figurę Notre-Dame de la Garde.

Rejsy z Vieux-Port

Stąd odpływają statki na wyspy Frioul i do Château d’If, a w sezonie także rejsy wzdłuż Calanques. Każda łódź wypływa z portu wąskim przesmykiem między Fortem Saint-Jean a Fortem Saint-Nicolas – tą samą drogą, którą przez dwadzieścia sześć wieków płynęły greckie, rzymskie i średniowieczne statki.

Jak zwiedzać Vieux-Port w Marsylii

Vieux-Port to ogólnodostępna przestrzeń miejska, otwarta przez całą dobę i bezpłatna. Najłatwiej dojechać metrem do stacji Vieux-Port, której wyjście jest tuż przy Ombrière. Samochód najlepiej zostawić na jednym z płatnych parkingów podziemnych w pobliżu nabrzeży.

Targ rybny działa codziennie rano, do wczesnego popołudnia, a liczba stoisk zależy od pogody i połowów. Ferry Boat kursuje codziennie od rana do wieczora, w krótkich odstępach, z wyjątkiem Święta Pracy, a przy złej pogodzie kursy mogą zostać wstrzymane. Opłata za przeprawę jest symboliczna, a w wielu biletach okresowych RTM przejazd jest w cenie.

Ogrody i mury Fortu Saint-Jean są dostępne bezpłatnie codziennie oprócz wtorków. Fort Saint-Nicolas można zwiedzać przede wszystkim z przewodnikiem, w weekendy, po wcześniejszej rezerwacji. Musée d’Histoire de Marseille z Jardin des Vestiges, jak wszystkie muzea miejskie, ma bezpłatny wstęp do kolekcji stałej.

Na sam spacer wokół portu wystarczy godzina lub dwie, a razem z Le Panier, Fortem Saint-Jean i Mucem lepiej zaplanować pół dnia. Nabrzeża są płaskie i wygodne także z wózkiem, natomiast podejście do Fortu Saint-Nicolas jest strome. Rano jest najspokojniej, a od strony południowego nabrzeża pada wtedy najlepsze światło do zdjęć. Wieczorem port wypełnia się ludźmi, a światła odbijają się w wodzie. Więcej o całym mieście można przeczytać w przewodniku po Marsylii.

Dojazd, parking i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.

Vieux-Port w Marsylii – najczęstsze pytania

Czy za wejście na Vieux-Port trzeba płacić?

Nie. Nabrzeża są ogólnodostępną częścią miasta. Płaci się tylko za Ferry Boat, rejsy i ewentualne wystawy czasowe w muzeach.

Kiedy działa targ rybny?

Codziennie rano, do wczesnego popołudnia. Najlepiej przyjść wcześnie, zanim rybacy wyprzedadzą połów.

Dlaczego armaty Fortu Saint-Nicolas celowały w miasto?

Ludwik XIV zbudował fort w latach 1660–1664 po buncie Marsylii przeciw królewskiej władzy. Twierdza miała bronić portu, ale też pilnować samych mieszkańców.

Skąd odpływają statki na Château d’If?

Z Vieux-Port, z nabrzeża przy Quai de la Fraternité. Te same statki płyną też na wyspy Frioul.

Ludwik XIV wjechał do Marsylii przez wyłom w murach i zostawił po sobie fort z armatami skierowanymi w miasto. Murów już dawno nie ma, a do Fortu Saint-Nicolas zamiast żołnierzy wchodzą turyści. Rano na nabrzeżu rybacy wciąż sprzedają nocny połów, a mały prom za symboliczną opłatą kursuje z brzegu na brzeg. Marsylia nigdy nie dała się do końca poskromić – i najlepiej widać to właśnie tutaj.

Wydarzenia
Data ↕Nazwa ▼
14.11.2026 – 3.01.2027Jarmark santonów w Marsylii 2026
Informacje praktyczne
Vieux-Port de Marseille
13001/13002 Marsylia – Quai du Port, Quai de la Fraternité, Quai de Rive-Neuve
Godziny otwarcia
Otwarte:
cały rok, całą dobę
Godziny:
Wstęp i ceny
Bilet normalny:
wstęp wolny, przez całą dobę
Parking:
podziemne, płatne: Indigo Vieux-Port–Mucem ok. 1,50 € za godzinę; także Q-Park Hôtel de Ville i Q-Park Pharo
Rezerwacja:
niepotrzebna
Zwiedzanie
Zwiedzanie samodzielne:
tak – spacer wokół portu
Trasy:
rejsy z Quai de la Fraternité: wyspy Frioul i Château d’If, w sezonie wzdłuż Calanques
Czas zwiedzania:
1–2 godziny; z Le Panier, Fortem Saint-Jean i Mucem pół dnia
Dojazd
Samochodem:
do centrum Marsylii (parkingi podziemne)
Komunikacja publiczna:
metro M1 Vieux-Port; autobusy 60, 83 (nabrzeża), 82, 82S (Fort Saint-Nicolas); tramwaj T2 Canebière-Capucins; przez port Ferry Boat (0,50 €, codziennie 7.30–20.20)
Parkingi:
podziemne, płatne: Indigo Vieux-Port–Mucem ok. 1,50 € za godzinę; także Q-Park Hôtel de Ville i Q-Park Pharo
Na miejscu
Wózki, dzieci i dostępność:
nabrzeża płaskie i dostępne; podejście do Fortu Saint-Nicolas strome
Wskazówki:
rano targ rybny i mniej ludzi; wieczorem restauracje i światła na wodzie