Rue des Teinturiers – ulica, na której rozstąpiła się woda
Pod koniec listopada 1433 roku Awinion zalała wielka powódź. Wezbrane wody wdarły się także do kaplicy Szarych Penitentów, stojącej przy dzisiejszej Rue des Teinturiers, gdzie na ołtarzu wystawiony był Najświętszy Sakrament. Około tuzina braci popłynęło do niej łodzią, żeby go ratować. Według przekazu bractwa woda w nawie rozstąpiła się przed nimi jak Morze Czerwone przed Mojżeszem, a oni przeszli do ołtarza suchą stopą.
Kiedy dziś myślę o Awinionie, wracają najpierw wielkie obrazy: Pałac Papieski, mury, place i gwar miasta. A potem przychodzi Rue des Teinturiers – ulica bardziej intymna, chłodniejsza, prowadzona wodą i cieniem. Biegnie wzdłuż małego kanału Vaucluse od strony Rue des Lices aż ku murom miejskim. To właśnie tutaj Awinion pokazuje twarz mniej monumentalną, ale może nawet bardziej uwodzicielską: z platanami, kawiarniami, kamieniem i wodą, która od wieków nadaje temu miejscu sens.
Ta ulica bywa nazywana ulicą kół wodnych i rzeczywiście trudno o trafniejszy przydomek. Swoją obecną nazwę zawdzięcza intensywnej działalności tekstylnej, która rozwijała się tutaj od XIV do XIX wieku – choć wcześniej ulica nosiła zupełnie inne miana. W średniowieczu określano ją jako drogę prowadzącą od starej bramy Imbert, a w XV wieku funkcjonowała pod nazwą rue du Cheval Blanc, od dawnej gospody pocztowej, która się tu niegdyś znajdowała. Dopiero z czasem, wraz z rozwojem rzemiosła farbiarskiego, przyjęła się nazwa, którą nosi dzisiaj.
Wody rzeki Sorgue, zasilane ze źródeł w Fontaine-de-Vaucluse, najpierw pomagały napełniać fosy u stóp miejskich murów, a później stały się siłą napędową młynów i warsztatów. Od XV wieku pracowały tu zakłady związane z obróbką tkanin, a w XVI stuleciu pojawiły się manufaktury drukowanych płócien, farbiarze i garbarze.

Najbardziej przemawiają do wyobraźni liczby. W 1817 roku działały tu 23 koła wodne, które napędzały miejscowy przemysł. Dziś zostały cztery i to właśnie one nadają ulicy jej najbardziej rozpoznawalny rytm – jedno z nich, wciąż działające, znajduje się przy Pont Marti, niedaleko początku ulicy. Nie stoją tu jak martwa dekoracja. Nadal obracają się nad wodą i przypominają, że ulica nie była kiedyś uroczą promenadą, ale pracującym fragmentem miasta, w którym woda naprawdę poruszała codzienne życie.
Historia Rue des Teinturiers zapisana w wodzie
Na tej ulicy szczególnie mocno czuć, że historia Awinionu nie rozwijała się wyłącznie wokół wielkich gmachów i religijnej potęgi. Ulica opowiada o mieście pracy, rzemiosła i przemysłu. Woda płynąca kanałem nie była tu ozdobą, lecz narzędziem. To ona dawała energię warsztatom, a zarazem przyciągała zawody, które potrzebowały czystego przepływu do prania, płukania, farbowania i obróbki materiałów. Dziś szum kanału brzmi niemal poetycko, ale przez stulecia był zwyczajnym dźwiękiem pracy.

Ta warstwa dawnego, codziennego Awinionu jest jedną z jej największych wartości. Ulica nie została zapamiętana dlatego, że była reprezentacyjna, lecz dlatego, że była potrzebna. I może właśnie dlatego ma w sobie tyle autentyczności. Nawet kiedy podczas Festiwalu w Awinionie zapełniają ją widzowie, kawiarniane stoliki i teatralny gwar, wciąż pozostaje miejscem z bardzo wyraźnym korzeniem: ulicą pracy, wody i rzemiosła.
Co można zobaczyć na Rue des Teinturiers
Najpierw oczywiście same koła wodne. To one przyciągają wzrok i sprawiają, że spacer wzdłuż kanału ma swój rytm. Ale warto oglądać ją szerzej. Jednym z najciekawszych budynków jest Maison du IV de Chiffre przy numerze 26, jeden z ostatnich zachowanych domów gotyckich w Awinionie. Powstał w 1493 roku i swoją nazwę zawdzięcza zagadkowemu znakowi wyrytemu na fasadzie – monogramowi, którego znaczenia nigdy do końca nie wyjaśniono. Oficjalne dokumenty miejskie potwierdzają też, że budynek figuruje w wykazie obiektów chronionych jako zabytek wpisany do rejestru.

Kilka kroków dalej pojawia się Chapelle des Pénitents Gris. To jedno z miejsc, które bardzo wzmacniają charakter tej ulicy, bo łączą codzienny miejski krajobraz z dawną religijną pamięcią Awinionu. Bractwo Szarych Penitentów zostało związane z tym miejscem już w XIII wieku, a jego historia wciąż jest żywa. Co roku 30 listopada wspomina się tu cud z 1433 roku, kiedy podczas powodzi woda miała rozstąpić się w nawie, pozostawiając drogę do wyniesienia Najświętszego Sakramentu. Źródła miejskie potwierdzają też, że kaplica znajduje się przy numerze 8 i należy do ważnych zabytków tej części miasta.
Warto zwrócić uwagę również na dzwonnicę dawnego kościoła Cordeliers. To ostatni tak wyraźny ślad po jednym z wielkich zespołów religijnych średniowiecznego Awinionu. Z tym miejscem wiąże się także postać Laury de Noves, muzy Petrarki, której grób tradycja sytuowała właśnie tutaj. Sama ulica przypomina więc, że Awinion był nie tylko miastem papieży, lecz także miastem bardzo gęsto utkanym z pamięci religijnej, literackiej i codziennej.
Wiele ulic jest ładnych. Niewiele ma jednak tak wyraźny charakter. Ulica łączy trzy rzeczy, które rzadko spotykają się w tak harmonijny sposób: wodę, historię i codzienną przyjemność spaceru. Jest brukowana, ocieniona platanami i chłodniejsza od wielu innych części miasta, dlatego szczególnie dobrze odwiedza się ją latem. Oficjalne materiały turystyczne podkreślają, że właśnie wtedy staje się wyjątkowo przyjemna, a podczas Festiwalu w Awinionie tętni życiem od rana do późnego wieczora.

Jest w niej coś jeszcze: nie musi niczego udowadniać. Nie konkuruje z pałacem ani z mostem Saint-Bénézet, które należą do najsłynniejszych atrakcji Prowansji. Jest piękna bardziej po cichu. Wystarczy iść obok kanału, patrzeć na obracające się koła, zaglądać w fasady i słuchać wody. To jedna z tych ulic, na których Awinion staje się nie tyle zbiorem zabytków, ile prawdziwym miastem z pamięcią zapisaną w materiale, ruchu i świetle.
Jak zwiedzać Rue des Teinturiers
Rue des Teinturiers jest zwykłą miejską ulicą, dostępną o każdej porze i bez biletów, można więc przyjść tu zarówno na poranny spacer, jak i w późniejszych godzinach, gdy cień platanów i bliskość wody dają nieco wytchnienia od letniego upału. Ponieważ ulica leży w historycznym centrum, łatwo połączyć ją z dalszym zwiedzaniem Awinionu: Les Halles, ulicą Bonneterie, placem Pie czy okolicami Pałacu Papieskiego. Biuro turystyczne proponuje też pieszą trasę po dawnych uliczkach miasta, na której Rue des Teinturiers jest jednym z najpiękniejszych przystanków.
Na sam spacer wzdłuż kanału wystarczy około pół godziny, ale z wizytą w kaplicy Szarych Penitentów i przerwą w jednej z kawiarni łatwo spędzić tu godzinę. Dla fotografów najlepszą porą bywa wczesny poranek, gdy światło wpada między liśćmi platanów, a ulica jest jeszcze pusta i cicha, zanim zapełni się spacerowiczami i gośćmi kawiarni. W czasie Festiwalu w Awinionie warto przyjść jeszcze wcześniej, bo kawiarniane stoliki zajmowane są szybko, a koła najlepiej słychać, gdy nikt nie przekrzykuje wody.
Ulica jest płaska, ale brukowana, więc wózek nie zawsze toczy się po niej gładko. Samochód najlepiej zostawić na jednym z parkingów w obrębie murów albo na bezpłatnym parkingu za miastem, skąd do centrum kursuje bezpłatny autobus.
Dojazd, parking i pozostałe szczegóły znajdują się w informacjach praktycznych.
Rue des Teinturiers – najczęstsze pytania
Skąd wzięła się nazwa Rue des Teinturiers?
Nazwa pochodzi od farbiarzy i szerzej od przemysłu tekstylnego, który rozwijał się na tej ulicy od XIV do XIX wieku.
Ile kół wodnych zachowało się na ulicy?
Dziś zachowały się cztery koła wodne, choć w 1817 roku było ich aż 23.
Co warto zobaczyć na ulicy kół wodnych?
Najważniejsze są koła wodne, Maison du IV de Chiffre, Chapelle des Pénitents Gris oraz pozostałości związane z dawnym kościołem Cordeliers.
Czy Rue des Teinturiers jest zabytkiem chronionym?
Tak. Sama ulica, wraz z gruntem, platanami, kanałem i kołami, została objęta ochroną już 12 maja 1932 roku.
Czy warto odwiedzić Rue des Teinturiers latem?
Tak. Oficjalne materiały podkreślają, że dzięki cieniu platanów i bliskości kanału jest szczególnie przyjemna właśnie w letnich miesiącach.
W listopadzie 1433 roku woda w kaplicy Szarych Penitentów, jak głosi tradycja, rozstąpiła się przed braćmi, a przez kolejne stulecia ta sama ulica żyła z wody, która napędzała koła farbiarzy i drukarzy płócien. Rue des Teinturiers żegna mnie tym samym, czym przywitała: szumem wody i stukiem koła, które od wieków nie przestaje się obracać.