Gordes

Gordes

Gordes wygląda jak kamienna bryła przyklejona do zbocza Monts de Vaucluse i właśnie to położenie tłumaczy niemal wszystko: układ ulic, obronny charakter i materiał używany przez mieszkańców przez stulecia. Zamek, podziemia Saint-Firmin i widok nad doliną Calavon pokazują, dlaczego ta wioska stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów Luberonu.
Trwające wydarzenia
Rodzaj

Bez zaznaczenia – wszystkie.

Wyczyść
Data ▲Rodzaj ↕Nazwa ↕Miejsce ↕Organizator ↕
15.01 – 31.12WystawaLiście, formy, włóknaVille de Gordes ↗
19.11.2026 – 1.04.2027WystawaWystawa Milesa Hymana w Gordesbienvenueenprovence.fr ↗

Są miejscowości w Prowansji, których trzeba szukać, i takie, które same się narzucają widokiem z daleka. Gordes należy zdecydowanie do tej drugiej grupy. Od strony doliny Calavon Gordes pojawia się jako zwarta, kamienna bryła oparta o zbocze – jakby ktoś ułożył ją w jednym ciągu, bez przerwy na oddech, kamień na kamieniu, taras na tarasie, aż po wieżę zamkową na samym szczycie. Leży na skalistym wzgórzu na skraju Monts de Vaucluse, wysoko nad doliną, i to właśnie takie położenie zdecydowało o wszystkim: o obronności, o układzie ulic, o materiale, z którego zbudowano każdy dom.

Dzisiejszy wygląd łączy średniowieczne początki, renesansowe przebudowy i późniejsze prace przy zabudowie. Na historię Gordes wpłynęły także zniszczenia wojenne oraz rozwój życia artystycznego w XX wieku.

To klasyczny village perche – wioska na wzgórzu, w sąsiedztwie Goult, Joucas i Roussillon, około czterdziestu kilometrów od Awinionu. Zamek stał tu już w 1031 roku, a w 1123 roku dokumenty nazywają go „nobile castrum” – szlachetnym grodem. Wokół niego rozwinęła się osada, a w XVI wieku dawną, średniowieczną fortecę przebudował Bertrand Rambaud de Simiane, przedstawiciel potężnego prowansalskiego rodu Simiane, nadając jej wygląd, który do dziś wyznacza sylwetkę widoczną z każdej okolicznej doliny. W czasie wojen religijnych zamek oparł się oblężeniu barona des Adrets, jednego z najbardziej bezwzględnych wodzów hugenockich.

Gordes podczas drugiej wojny światowej

22 sierpnia 1944 roku Gordes dotknęły niemieckie represje związane z działalnością ruchu oporu. Po ataku na niemiecki patrol w okolicy zniszczono część domów: źródła odnotowują bombardowanie, wysadzanie i podpalenia. Nie był to wyłącznie epizod architektoniczny, lecz przemoc wymierzona w miejscową społeczność pod koniec okupacji.

Powojenne naprawy stały się kolejnym etapem dziejów zabudowy. Historia miejscowości obejmuje zarówno jej rozwój, jak i straty poniesione przez mieszkańców. Dzisiejsza panorama nie pokazuje od razu śladów wojny, dlatego data 22 sierpnia pomaga spojrzeć na miejscowość szerzej niż przez jej najbardziej znany widok.

Kamień, który zmienia kolor

Gordes zmienia wygląd wraz z porą dnia. Cała zabudowa opiera się na lokalnym wapieniu, a jego jasna barwa reaguje na światło – rano jest niemal biała, wieczorem robi się miodowa, momentami różowa. Domy wznoszą się tarasowo wzdłuż zbocza, tworząc nieregularną, gęstą strukturę bez śladu regularnej siatki ulic – bo o kształcie miejscowości decydowało nachylenie terenu i dawna potrzeba obrony, nie estetyka, podobnie jak w sąsiednich Menerbes czy Roussillon, gdzie kolor kamienia opowiada zupełnie inną historię. Wąskie uliczki, kamienne schody i sklepione przejścia łączą kolejne poziomy, a niewielkie place od wieków pełniły funkcje targowe i społeczne.

Otaczający krajobraz tworzą gaje oliwne, tarasy uprawne zwane restanques, podtrzymywane murkami z kamienia układanego bez zaprawy, oraz lasy dębowe typowe dla tej części Prowansji. Te tarasy nie są ozdobą – powstały z konieczności, żeby w ogóle dało się uprawiać coś na tak stromym zboczu, dokładnie tą samą techniką, którą widać w Village des Bories.

Zamek, który przeszedł przez ręce kolejnych rodów

Losy zamku w Gordes po przebudowie Simiane’ów są same w sobie ciekawą historią feudalnej Francji – nigdy nie mieszkali w nim jego prawowici właściciele, zadowalając się pobieraniem dochodów z posiadłości. Po Simiane’ach dobra przeszły w 1720 roku, przez małżeństwo, do rodu de la Tour d’Auvergne, potem do książąt de Soubise, a około połowy XVIII wieku należały już do książąt Conde. Podczas rewolucji francuskiej zamek został zajęty, ale – w odróżnieniu od wielu podobnych budowli w regionie – nie zniszczony. W 1931 roku wpisano go na listę zabytków.

Na przełomie XIX i XX wieku zamek pełnił bardzo przyziemne funkcje – mieściły się w nim bar, szkoła chłopięca ze stołówką, urząd pocztowy, apteka i merostwo, zanim w drugiej połowie XX wieku zaczął pełnić funkcję muzealną.

Od 1970 do 1996 roku w zamkowych salach mieściło się słynne Muzeum Dydaktyczne Victora Vasarely’ego – węgierskiego twórcy op-artu, który odkrył Gordes w 1948 roku i tak bardzo zachwycił się światłem tej wioski, że sam sfinansował renowację popadającej w ruinę budowli, żeby urządzić w niej swoje muzeum. Otwarcia dokonała w 1970 roku Claude Pompidou, żona ówczesnego prezydenta Francji.

Muzeum Dydaktyczne zamknięto w 1996 roku. Dzieje jego zbiorów obejmują rozproszenie i próby odzyskiwania prac; nie można twierdzić, że cała kolekcja po prostu trafiła do Aix-en-Provence i jest tam dostępna do oglądania. Historię wyjaśnia Fundacja Vasarely.

Później zamek prezentował prace belgijskiego malarza Pola Mara. Jego działalność wystawiennicza zmieniała się, dlatego wizytę planowaną ze względu na określonego artystę trzeba oprzeć na bieżącym programie. Obecność fundacji Vasarely w Aix-en-Provence i historia muzeum w Gordes to dwa powiązane, lecz odrębne wątki. Samo nazwisko artysty w opisie zabytku nie jest obietnicą aktualnej ekspozycji jego dzieł.

Spacer po Gordes

Gordes zwiedza się pieszo, a spacer najlepiej zacząć jeszcze przed wjazdem do wioski, od klasycznego widoku na wzgórze. Potem trasa prowadzi na plac przy zamku, do zamku i dawnego szpitala, w dół stromymi uliczkami obok starej bramy i schroniska dla pielgrzymów, a kończy się w górnej części wioski, przy kościele i podziemnych piwnicach wykutych w skale. Cała trasa zajmuje dwie–trzy godziny.

Punkt widokowy na wioskę

Najsłynniejszy widok na Gordes rozciąga się z drogi dojazdowej od strony Cavaillon i przysiółka Les Imberts. Z zakrętu nad doliną widać całe wzgórze: tarasy domów, mury podpierające zbocze i wieżę zamku na szczycie. Patrząc stąd, naprawdę trudno dostrzec, gdzie kończy się naturalny klif, a zaczyna budynek – ściany domów są niemal przedłużeniem skały, a wioska i góra sprawiają wrażenie jednego organizmu.

Plac przy zamku i fontanna

Sercem wioski jest plac przy zamku. Stojąca na nim fontanna przypomina dawną rolę wspólnego punktu poboru wody w górnej części Gordes. We wtorkowe poranki wokół zamku rozkłada się targ, który wciąż pozostaje tym, czym był zawsze – miejscem spotkań, nie tylko atrakcją dla przyjezdnych.

Zamek w Gordes

Nad placem wznosi się zamek, przebudowany w stylu renesansowym w 1525 roku. W jego wnętrzu zachował się monumentalny kominek z 1541 roku, znany z bogactwa rzeźbionych detali, a w salach odbywają się wystawy sztuki. Aktualny program i zasady dostępu warto sprawdzić przed wizytą.

Hotel de Simiane i kaplica Białych Pokutników

Obok zamku stoi Hotel de Simiane – dawny szpital dla osób starszych, w którym dziś mieszczą się merostwo, biblioteka i sala wystaw. W pobliżu stoi kaplica Białych Pokutników, związana z dawnym bractwem religijnym – pamiątka po bractwie, które przez wieki opiekowało się chorymi i zmarłymi.

Porte de Savoie i calades

Z placu strome, brukowane uliczki, zwane tu calades, schodzą w dół zbocza. Przy jednej z nich zachowała się dawna brama Porte de Savoie, wcześniej nazywana Portal de Costubague, znana z dawnych opisów osady. Uliczki prowadzą obok hotel Pluvinal, XVII-wiecznej kaplicy Pluvinal i domu malarza Andre Lhote’a, jednego z artystów, którzy w XX wieku odkryli Gordes, zanim zrobił to Vasarely.

Aumonerie Saint-Jacques

W wiosce przetrwał też dawny obiekt gościnno-opiekuńczy Aumonerie Saint-Jacques o średniowiecznych początkach. Jego trzy romańskie okna z głowicami kolumn przypominają te, które można zobaczyć w opactwie Senanque.

Kościół Saint-Firmin

W górnej części wioski, przy rue du Belvedere, stoi kościół Saint-Firmin, zbudowany na fundamentach XIII-wiecznej świątyni i przebudowany w XVIII wieku. Rolę dzwonnicy pełni kwadratowa wieża, prawdopodobnie z XIV wieku. Kościół pozwala zobaczyć kolejną warstwę historii osady, rozwijającej się wokół zamku. Oglądanie wnętrza należy dostosować do nabożeństw i zasad udostępniania.

Caves du Palais Saint-Firmin

Do podziemi prowadzi wejście przy rue du Four; nie należy szukać go wyłącznie przy ulicy kościoła. Caves du Palais Saint-Firmin to trzy poziomy piwnic wykutych w skale pod domami dawnego hotel Gaudin-de-Lancier: tłocznie oliwy, cysterny, silosy i podziemne schody. Odsłanianie ich trwa od ponad czterdziestu lat i pokazuje, że pod kamienną wioską kryje się druga, równie kamienna – miejsce, w którym przez wieki tłoczono oliwę i przechowywano zapasy. Informacje o zwiedzaniu podają Caves du Palais Saint-Firmin.

Poza wioską – bories i Senanque

Kilka kilometrów od centrum, w osadzie Savournins, leży Village des Bories – zespół budowli z kamienia układanego bez zaprawy. W latach 70. XX wieku Pierre Viala odrestaurował go i udostępnił jako muzeum na wolnym powietrzu. Obiekty należą do historii nowożytnej gospodarki wiejskiej, a nie do osady prehistorycznej.

Bories pełniły różne funkcje: mieszkalne, gospodarcze i związane z przechowywaniem plonów czy hodowlą. Kamienne przekrycia powstawały przez stopniowe wysuwanie kolejnych warstw ku środkowi. Porównanie ich z domami Gordes pokazuje różne zastosowania miejscowego materiału. W obu miejscach kamień był zasobem dostępnym na miejscu, lecz inne były potrzeby mieszkańców i sposób organizowania przestrzeni.

Na północ od Gordes, w osobnej dolinie, stoi opactwo Senanque, założone przez cystersów w 1148 roku. To klasztor związany z życiem zakonnym, a nie tylko punkt fotograficzny przy polach lawendy. Jego własne opracowanie historyczne opisuje między innymi atak z 1544 roku i częściowe zniszczenia. Kręta droga z Gordes wymaga osobnego przejazdu; zwiedzanie wnętrz trzeba zaplanować zgodnie z zasadami wspólnoty.

Gordes jako baza do dalszych wypraw

Gordes ma tę zaletę, że leży blisko kilku innych wiosek, które warto połączyć w jeden dzień. Roussillon, ze swoimi ochrowymi wzgórzami, dzieli od Gordes kilkanaście kilometrów; w pobliżu leżą także Goult i Menerbes. Na jeden przystanek w tej części Luberonu Gordes sprawdza się jako punkt wyjściowy – z dobrym dojazdem, dużym wyborem miejsc na kawę czy obiad i widokiem, do którego chce się wracać o różnych porach dnia.

Współczesne życie i praktyczne wskazówki

Gordes jest miejscowością zamieszkaną i intensywnie odwiedzaną. Wtorkowy targ łączy produkty spożywcze, wyroby regionalne i handel skierowany do turystów. Jego regularny rytm potwierdza Destination Luberon. W okolicy nadal spotyka się uprawy oliwek i lawendy, ale nie każda regionalna impreza stanowi stały element kalendarza wsi.

Na spacer najlepiej wybrać rano lub późniejszą część dnia, uwzględniając światło, temperaturę i własny plan zwiedzania. Podjazd od strony Coustellet prowadzi ku najbardziej znanej panoramie. Samochód należy zostawić w wyznaczonym miejscu i sprawdzić zasady widoczne na oznakowaniu. Dostępność miejsc i opłaty trzeba sprawdzić dla wybranego parkingu.

Największym ograniczeniem podczas spaceru jest nachylenie terenu. Calades i schody bywają nierówne oraz śliskie po deszczu. Wygodne buty pomagają bardziej niż próba przejścia całej miejscowości najkrótszą drogą. Zejście w dolne uliczki oznacza późniejsze podejście, co warto uwzględnić przy podróży z dziećmi, wózkiem lub osobą mającą trudności z chodzeniem.

Wiosna i jesień sprzyjają spacerom, a latem należy liczyć się z upałem i dużą liczbą odwiedzających. Kwitnienie lawendy zależy od pogody, wysokości i prac rolniczych; nie da się zagwarantować jego wyglądu na podstawie jednej daty w kalendarzu. Wizyta przy Senanque pozostaje wartościowa również poza okresem kwitnienia.

Dojazd, parkingi, targi, godziny zamku i biuro turystyczne znajdują się w informacjach praktycznych.

Dlaczego warto tu przyjechać

Gordes pozwala porównać trzy różne sposoby wykorzystania kamienia: zwartą zabudowę na wzgórzu, gospodarcze pomieszczenia wykute pod domami i budowle w Village des Bories. Zamek oraz świątynia pokazują z kolei, jak średniowieczny układ uzupełniano w późniejszych epokach. Najwięcej daje spacer obejmujący zarówno górny plac, jak i dolne uliczki, z czasem na powrót i spojrzenie na całość z zewnątrz.

Przewodnik po wioskach i miastach Prowansji pomaga połączyć Gordes z sąsiednimi miejscowościami. Roussillon uzupełnia trasę historią ochry, Goult mniejszą skalą zabudowy, a Menerbes widokiem z wydłużonego grzbietu. Dobierając przystanki, warto pozostawić czas na wnętrza zamiast ograniczać każdą wieś do fotografii panoramy.

FAQ – Gordes

Czy Gordes leży w masywie Luberon?

Leży na zboczu Monts de Vaucluse, z widokiem w stronę doliny Calavon i masywu Luberon. Związek z regionalnym parkiem i nazwą obszaru turystycznego nie oznacza, że wzgórze Gordes należy do samego masywu Luberon.

Czy spacer nadaje się dla osób z ograniczoną mobilnością?

Cała trasa przez stare uliczki może być trudna ze względu na schody, strome odcinki i nierówny bruk. Warto zacząć od górnej części przy zamku, a dostęp do wybranego wnętrza sprawdzić u jego gospodarza. Możliwość dojazdu do wsi nie oznacza pełnej dostępności wszystkich zabytków.

Czy Village des Bories można obejrzeć przy okazji spaceru po centrum?

To osobny obiekt poza zwartą zabudową. Potrzebny jest dodatkowy przejazd lub oddzielnie zaplanowana trasa piesza, z uwzględnieniem powrotu. Przejście przez centrum nie obejmuje automatycznie tego muzeum.

Czy na wizytę w Gordes trzeba mieć samochód?

Po centrum chodzi się pieszo. Samochód ułatwia łączenie Gordes z Senanque i Village des Bories, ale transport do miejscowości można planować również na podstawie aktualnych połączeń publicznych. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić kurs powrotny dla wybranego dnia oraz położenie przystanku.

Jak sprawdzić, czy zamek pokazuje prace wybranego artysty?

Należy sprawdzić tytuł i opis aktualnej wystawy. Dawne muzeum Vasarely’ego i ekspozycja Pola Mara należą do historii tego miejsca; ogólny opis zamku nie zastępuje bieżącego programu. Przy wyjeździe związanym ze sztuką warto potwierdzić także, które sale będą dostępne.

Informacje praktyczne
Co warto zobaczyć:
Miejsca podczas spaceru:
Plac przy zamku z fontanną:
• Lokalizacja:
– w centrum

Hôtel de Simiane i kaplica Pénitents blancs:
• Lokalizacja:
– w centrum, z zewnątrz

Porte de Savoie i calades:
• Informacje dodatkowe:
– w obrębie dawnych murów, z zewnątrz

Caves du Palais Saint-Firmin:
• Lokalizacja:
– rue du Belvédère
• Wstęp i bilety:
– wstęp płatny
• Godziny otwarcia:
– od kwietnia do września codziennie, w październiku od środy do soboty
Pozostałe miejsca:
Młyny doliny Véroncle:
• Lokalizacja:
– 14 km
• Informacje dodatkowe:
– szlak pieszy ok

Les Trois Soldats:
• Informacje dodatkowe:
– osada Saint-Eyries, z zewnątrz
Informacja turystyczna
Bureau d’Information Touristique de Gordes (Destination Luberon)
Le Château, place Genty Pantaly, 84220 Gordes
Czynna:
• styczeń–marzec i październik–grudzień: wtorek–sobota i święta 9.00–12.30 i 14.00–17.30
• kwiecień–wrzesień: codziennie 9.00–12.30 i 14.30–18.00
Dojazd
Parkingi:
Parking de la Gendarmerie – place René Cassin:
• Informacje:
– płatny
– obowiązkowy dla kamperów i autokarów

Parking de la Combe – rue de la Combe:
• Informacje:
– płatny

Parking de la Charité Saint-Eutrope – place du Château:
• Informacje:
– płatny

Parking de la Poste – place du Jeu de Boules:
• Informacje:
– płatny

Parking Charles de Gaulle – place Charles de Gaulle:
• Informacje:
– płatny

Parking du Réservoir – route de Murs:
• Informacje:
– płatny

• samochody: pierwsze 30 min bezpłatnie po pobraniu biletu; do 4 godz. 8 €, powyżej 4 do 11 godz. 10 €, powyżej 11 godz. 30 €

• kamper: 15 € / 24 godz.; punkt wody 2 €
Ograniczenia ruchu:
Zarządzenie gminy zakazuje parkowania poza wyznaczonymi parkingami.
Targi
Stałe:
• wtorek 8.00–13.00, cały rok: centrum wioski – Place du Château, Place du Jeu de Boules, Jardins de la Mairie, Parking de la Charité Saint-Eutrope i Place Genty Pantaly
Sezonowe:
• pierwszy weekend sierpnia: Foire des Vins et des Huiles d’Olive
• weekend przed Bożym Narodzeniem: targ bożonarodzeniowy
Na miejscu
Najlepsza pora:
Maj–czerwiec i wrzesień–październik; latem przyjazd rano. We wtorek rano targ.
Wózki, dzieci i dostępność:
Zamek i Caves du Palais Saint-Firmin niedostępne dla wózków; wioska na stromym zboczu.
Wskazówki:
Wygodne buty na strome calades.

Miejscowości w pobliżu