Salon-de-Provence

Salon-de-Provence

Salon-de-Provence najlepiej czytać przez trzy lokalne historie: zamek l’Emperi, życie Nostradamusa i rozwój rzemiosła opartego na oliwie oraz mydle. Dzięki temu stare miasto okazuje się czymś więcej niż zbiorem zabytków wokół słynnej Fontaine Moussue.
Trwające wydarzenia
Rodzaj

Bez zaznaczenia – wszystkie.

Wyczyść
Data ▲Rodzaj ↕Nazwa ↕Miejsce ↕Organizator ↕
6.11 – 21.11WystawaSalon d’Automne – wystawa sztuki w Salon-de-ProvenceVille de Salon-de-Provence ↗
18.11 – 28.11WystawaWystawa „Nouvè en Prouvènço” – Boże Narodzenie w ProwansjiOffice de Tourisme de Salon de Provence ↗

Salon-de-Provence – zamek, Nostradamus i miasto oliwy

Salon-de-Provence leży między równiną Crau, okolicami Aix-en-Provence i doliną Rodanu. Nad centrum wznosi się Chateau de l’Emperi, dawna rezydencja arcybiskupów Arles. U jego stóp znajdują się place z fontannami, bramy miejskie i dom, w którym mieszkał Michel de Nostredame, znany jako Nostradamus. Jego grób w kolegiacie Saint-Laurent jest innym przystankiem niż muzeum urządzone w domu.

Wśród wiosek i miast Prowansji Salon-de-Provence wyróżnia się także tradycją oliwy i mydła marsylskiego oraz związkami z lotnictwem. Spacer warto rozpocząć przy Fontaine Moussue, następnie wejść na stare miasto i połączyć zamek, dom Nostradamusa oraz kolegiatę. Taka kolejność pozwala zobaczyć zarówno reprezentacyjną architekturę, jak i mniejsze ulice poniżej warowni.

Historia Salon-de-Provence – arcybiskupi, kanał i Nostradamus

Historia Salon-de-Provence sięga czasów starożytnych, o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne odkrywane w okolicy na przestrzeni dekad. W średniowieczu miasto zyskało na znaczeniu dzięki strategicznemu położeniu i budowie potężnego Chateau de l’Emperi na skale Puech, górującej nad równiną Crau. Średniowieczne początki nie oznaczają, że cały obecny zespół powstał jednocześnie: kolejni gospodarze zmieniali obronną i mieszkalną zabudowę.

Zamek zawdzięcza swoją nazwę – „Emperi”, od prowansalskiego słowa oznaczającego „imperium” – nie starożytnym Rzymianom, tylko cesarzom rzymsko-niemieckim ze Świętego Cesarstwa Rzymskiego, których wasalami byli miejscowi arcybiskupi Arles. To właśnie arcybiskupi, nie sami cesarze, uczynili z zamku swoją ulubioną rezydencję, rozbudowując go i upiększając przez kolejne stulecia. Przez wieki mury zamku i miasta gościły znamienite postacie – w 1564 roku, podczas wielkiej podróży po Francji, przybyli tu król Karol IX i jego matka, Katarzyna Medycejska.

Miasto otaczały mury, z których do dziś zachowały się bramy: XII-wieczna Porte du Bourg-Neuf i XVII-wieczna Porte de l’Horloge. W XVI wieku urodził się tu i pracował Adam de Craponne, inżynier, który wytyczył kanał nawadniający suchą równinę Crau i odmienił rolnictwo całej okolicy.

W XVI wieku w mieście osiadł Michel de Nostredame, znany jako Nostradamus – urodzony w Saint-Remy lekarz, aptekarz i astrolog, którego proroctwa zyskały światową sławę. Przybył do Salon w 1547 roku, ożenił się z miejscową wdową Anne Ponsard i mieszkał tu z rodziną aż do śmierci w 1566 roku. To właśnie tutaj napisał swoje słynne „Centurie” – pierwsza edycja ukazała się w Lyonie w 1555 roku. Sława przyniosła mu zaproszenie na dwór, a w 1564 roku Katarzyna Medycejska i młody król odwiedzili go w Salon.

Pierwszy pochówek Nostradamusa znajdował się w kościele Kordelierów. Z tym miejscem wiąże się tradycja o pionowym ułożeniu w ścianie, której nie należy przedstawiać jako pewnego wyniku badania szczątków. Po zbezczeszczeniu grobu w okresie rewolucji szczątki przeniesiono do kolegiaty Saint-Laurent, gdzie spoczywają do dziś.

Salon-de-Provence współcześnie

Zbiory militariów w l’Emperi należą do rozpoznawalnych elementów kulturalnej tożsamości Salon. Kolekcję Raoul i Jean Brunon rozpoczęli dwaj bracia; po śmierci Raoula podczas I wojny światowej Jean rozwijał ją dalej. W 1967 roku państwo przejęło zbiory, które powierzono Musee de l’Armee i złożono w depozycie w Salon. Nie jest to po prostu niezależna lokalna kolekcja kupiona przez miasto. Historię przedstawia Musee de l’Armee w opisie kolekcji Brunon.

Zamek łączy funkcję muzealną z działalnością kulturalną. Dziedzińce są wykorzystywane podczas koncertów i wydarzeń, a Musee de Salon et de la Crau przedstawia życie miejscowej równiny. Współczesny program różni się od dawnej funkcji rezydencji arcybiskupiej. Dostęp do zewnętrznych przestrzeni i do muzeum należy planować osobno.

Z Salon związana jest baza lotnicza 701, Ecole de l’Air et de l’Espace oraz Patrouille de France. Obecność szkoły i zespołu akrobacyjnego potwierdza francuskie Ministerstwo Obrony. Nie oznacza to codziennego pokazu dla turystów ani możliwości wejścia na teren wojskowy w trakcie zwykłego spaceru. Lotnicze dziedzictwo jest inną częścią miasta niż zamek i renesansowe biografie.

Fetes Renaissance przywołują wizytę Katarzyny Medycejskiej i Karola IX w 1564 roku. Uczestnicy w historycznych strojach tworzą współczesne widowisko inspirowane dawnymi wydarzeniami. Ten temat przybliża relacja Wizyta u doktora Nostradamusa. Termin święta zależy od edycji i nie jest stałym elementem programu dowolnego weekendu.

Oliwa, mydło i woda na równinie Crau

Adam de Craponne jest jedną z ważnych postaci gospodarczej historii okolicy. Jego XVI-wieczny kanał pozwolił doprowadzać wodę do terenów rolniczych. Związek między suchą równiną a nawadnianymi łąkami wyjaśnia, dlaczego wodna infrastruktura jest tu równie istotna jak mury zamku. Postać inżyniera przypomina fontanna przy ratuszu, a dzieje przedsięwzięcia opisuje przewodnik po kanale Craponne.

Miejscowe gaje oliwne wiążą się między innymi z odmianą salonenque. Oliwa jest produktem rolniczym, którego smak i sposób wykorzystania zależą od owoców, zbioru oraz pracy młyna. Degustacja w posiadłości pozwala poznawać te różnice, lecz wymaga osobnego wyboru producenta i rodzaju wizyty. Sklep z oliwą nie zawsze jest miejscem zwiedzania działającego młyna.

Przemysł mydlarski łączył roślinne surowce z handlem i rzemiosłem. Nazwa „mydło marsylskie” nie oznacza, że wszystkie związane z nim zakłady leżą w Marsylii. W Salon funkcjonują posiadłości i firmy dokumentujące własną historię produkcji. Wizytę w fabryce można dołączyć do zwiedzania, pamiętając, że pokaz procesu, muzeum firmowe i sklep to różne zakresy doświadczenia.

Spacer po Salon-de-Provence

Stare miasto jest niewielkie i całe można obejść pieszo. Spacer zaczyna się przy omszałej fontannie, prowadzi uliczkami starego miasta pod zamek, potem do domu Nostradamusa i kończy się przy kolegiacie Saint-Laurent, w której spoczywa astrolog.

Fontanna omszała i stare miasto

Fontaine Moussue stoi na place Crousillat. W tym miejscu fontanna istniała już w XVI wieku, ale obecna Grande Fontaine została wykonana przez Maurice’a Bernusa w 1775 roku. Osady wapienne, mech i roślinność nadały jej później charakterystyczny kształt przypominający duży grzyb. Historia miejsca, budowa urządzenia i dzisiejszy wygląd to trzy różne etapy. Przedstawia je przewodnik po fontannach Salon.

Od placu można wejść w uliczki starówki, przejść pod Porte de l’Horloge i skierować się ku Saint-Michel. Wieża zegarowa jest innym zabytkiem niż starsza Porte du Bourg-Neuf. Ich położenie pomaga odczytać dawny układ wejść do miasta, choć otaczająca zabudowa wielokrotnie się zmieniała.

Saint-Michel jest kościołem o romańskiej architekturze. Warto spojrzeć na portal i proporcje fasady oraz porównać je z gotycką kolegiatą oglądaną na końcu spaceru. Małe place i przejścia pozwalają oglądać zamek z dołu: jego skala zmienia się zależnie od szerokości ulicy i miejsca, w którym pojawia się ponad dachami.

Chateau de l’Emperi

Na wzgórze prowadzi dojście od starego miasta. Chateau de l’Emperi pokazuje, jak rezydencja władzy kościelnej mogła łączyć mieszkanie, reprezentację i obronę. Dziedzińce, mury oraz taras tworzą inny zakres oglądania niż sale muzealne. Panorama pozwala zobaczyć zabudowę Salon i równinę poza nią.

Kolekcja wojskowa obejmuje historię francuskiej armii od XVIII wieku do I wojny światowej. Mundury, broń i wyposażenie pomagają porównać zmiany ubioru oraz organizacji wojska. Wśród eksponatów znajdują się także przedmioty związane z postaciami historycznymi, ale zamek nie jest dawnym pałacem Napoleona. Zbiory trafiły tutaj znacznie później.

Przy planie wizyty warto wybrać, czy celem są przestrzenie zamku, muzeum militariów, czy historia Crau. Nie wszystkie części zespołu mają ten sam dostęp. Aktualny zakres udostępniania opisuje miasto w informacji o l’Emperi; bieżące ograniczenia podano w bloku praktycznym.

Dom Nostradamusa

Kilka uliczek dalej stoi Dom Nostradamusa – dom, w którym astrolog mieszkał z rodziną od 1547 roku do śmierci, dziś muzeum poświęcone jego życiu i twórczości.

Kolegiata Saint-Laurent

Saint-Laurent leży na północnym skraju centrum. Kamień węgielny kolejnej fazy budowy położono w 1344 roku z inicjatywy arcybiskupa Arles Jeana de Cardonne. Prace były przerywane, a po zawaleniu części kościoła rozpoczęto nową budowę około 1432 roku, ukończoną w 1480. Obecna świątynia nie jest więc prostym rezultatem nieprzerwanej inwestycji trwającej od XIV wieku.

W jednej z kaplic spoczywa Nostradamus. Po zbezczeszczeniu dawnego grobu w kościele Kordelierów szczątki przeniesiono tutaj w okresie rewolucji. Losy pochówku należy odróżnić od miejsca zamieszkania i muzeum biograficznego. Wnętrze ma także własną historię wyposażenia, niezależną od sławy astrologa. Przebieg budowy opisuje historia kolegiaty Saint-Laurent.

Kolegiata jest kościołem związanym historycznie ze wspólnotą kanoników, czyli duchownych sprawujących wspólnie liturgię. Nazwa nie oznacza, że obiekt jest katedrą albo siedzibą biskupa. Na spacerze można porównać jej skalę z kameralniejszym Saint-Michel i zobaczyć, jak różne świątynie pełniły różne role w mieście.

Jak zwiedzać Salon-de-Provence

Dzień pozwala połączyć stare miasto, przestrzenie zamku, kolegiatę i wybraną wizytę muzealną, jeśli jest dostępna w danym terminie. Samo oglądanie fasady domu Nostradamusa nie jest zwiedzaniem jego ekspozycji. Przy umawianej wizycie godzinę rozpoczęcia warto potraktować jako punkt odniesienia dla reszty spaceru.

Samochód można pozostawić na parkingu przy centrum albo na parkingu przesiadkowym i dalej korzystać z komunikacji. Starówkę poznaje się pieszo, ale podejście do zamku wymaga uwzględnienia różnicy wysokości. Plac przy Fontaine Moussue jest dobrym miejscem na przerwę przed dalszą trasą.

Na poznawanie produkcji oliwy lub mydła potrzebny będzie dodatkowy czas, szczególnie jeśli zakład leży poza centrum. Wizyta u producenta nie powinna zastępować krótkim postojem programu, który obejmuje omówienie procesu i degustację. Targi, parkingi, biuro oraz zasady zwiedzania znajdują się w informacjach praktycznych.

Salon-de-Provence – najczęstsze pytania

Czy grób Nostradamusa znajduje się w jego domu?

Nie. Dom mieści muzeum biograficzne, a pochówek znajduje się w kolegiacie Saint-Laurent. Są to dwa różne przystanki miejskiego spaceru.

Czy wejście na dziedzińce l’Emperi oznacza wstęp do muzeum?

Nie. Przestrzenie zewnętrzne i ekspozycja mają osobne zasady. Nawet podczas udostępniania tarasu muzeum może mieć ograniczony program wizyt.

Czy kolekcja Brunon powstała jako wyposażenie zamku?

Nie. Zbierano ją poza Salon, a dopiero później trafiła w depozycie do l’Emperi. Średniowieczna architektura i przedmioty wojskowe z późniejszych stuleci należą do dwóch różnych historii.

Czy Fontaine Moussue jest tą samą fontanną co w Aix?

Nie. Obie miejscowości mają fontanny określane jako omszałe. W Salon charakterystyczny obiekt stoi na place Crousillat; w Aix nazwa odnosi się do fontanny na Cours Mirabeau.

Czy Patrouille de France daje stałe pokazy podczas zwiedzania?

Obecność zespołu w bazie 701 nie oznacza dostępnego codziennie pokazu. Loty wojskowe i organizowane wydarzenia mają własny harmonogram, niezależny od spaceru po zabytkach.

Informacje praktyczne
Co warto zobaczyć:
Miejsca podczas spaceru:
Fontaine Moussue:
• Lokalizacja:
– place Crousillat, centrum

Porte de l’Horloge, Porte du Bourg-Neuf i Saint-Michel:
• Informacje dodatkowe:
– stare miasto

Kolegiata Saint-Laurent z grobem Nostradamusa:
• Lokalizacja:
– północny skraj centrum
• Zwiedzanie:
– zwiedzanie poza nabożeństwami
Informacja turystyczna
Office de tourisme de Salon-de-Provence
71 place du General de Gaulle, 13300 Salon-de-Provence
Czynna:
Wrzesień–czerwiec: poniedziałek–sobota 9.30–12.30 i 14.00–18.00. Lipiec–sierpień: poniedziałek–sobota 9.30–19.00. godziny biura.
Bilety łączone i karty:
Bilety łączone w Salon-de-Provence; dostępność wejść zależy od aktualnego programu muzeów.
Dojazd
Samochodem:
Autostradami A7 i A54; dalej w stronę parkingu przy centrum lub parkingu przesiadkowego.
Komunikacja publiczna:
Stacja kolejowa Salon-de-Provence; parking przesiadkowy przy dworcu połączony z centrum bezpłatnym autobusem.
Pieszo i rowerem:
Stare miasto zwiedza się pieszo. Do zamku podejście na wzgórze; dom Nostradamusa i kolegiata to osobne przystanki.
Parkingi:
• Bezpłatne parkingi przesiadkowe Gare, IUT i Lurian z bezpłatnymi autobusami. Płatne parkingi podziemne: Emperi, Portail Coucou, Hopital i place Morgan. parkingi w Salon.
Targi
Stałe:
• Środa 7.00–13.00: centrum i place De Gaulle. targ środowy.
• Sobota 7.00–13.00: targ producentów, place Jules Morgan. targ sobotni.
Na miejscu
Najlepsza pora:
Wiosna i jesień; środa rano z dużym targiem. Na centrum i wybrane wnętrze dzień; wizyty muzealne dopasować do aktualnego udostępniania.
Wózki, dzieci i dostępność:
Historyczne centrum jest zwarte i w dużej części piesze, ale dostępność poszczególnych zabytków trzeba sprawdzać osobno. Biuro turystyczne przy place du Général de Gaulle jest dostępne przez rampę; ma miejsce PMR przed wejściem i dodatkowe miejsca przy boulevard Nostradamus. Parking Morgan ma 6 miejsc PMR, a parking przy dworcu 21 miejsc PMR i połączenie bezpłatną navette do centrum.

Miejscowości w pobliżu